Ủ phân gà đúng cách lợi ích, cách ủ với trấu và những điều cần biết

Trong chăn nuôi và trồng trọt, phân gà là nguồn phân hữu cơ được nhiều người tận dụng để cải tạo đất bổ sung dinh dưỡng cho cây. Tuy nhiên phân gà tươi nếu sử dụng trực tiếp có thể gây mùi hôi, làm nóng rễ, mang theo mầm bệnh và ảnh hưởng đến môi trường. Vì vậy ủ phân gà trước khi sử dụng là bước rất quan trọng.

Vậy phân gà có tốt không, ủ như thế nào để giảm mùi và giúp phân hoai mục nhanh hơn? Đặc biệt cách ủ phân gà với trấu có ưu điểm gì? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Phân gà có tốt không?

Câu trả lời là có, nếu phân gà được xử lý và sử dụng đúng cách.

Phân gà chứa nhiều chất hữu cơ và các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết cho cây trồng như đạm, lân, kali cùng nhiều khoáng chất khác. So với một số loại phân chuồng khác thì phân gà thường có hàm lượng dinh dưỡng tương đối cao vì vậy có thể hỗ trợ cây sinh trưởng tốt và cải thiện độ màu mỡ của đất.

Khi được ủ hoai đúng cách, phân gà có thể mang lại nhiều lợi ích như

• Bổ sung chất hữu cơ cho đất.
• Cải thiện độ tơi xốp và khả năng giữ ẩm.
• Hỗ trợ hệ vi sinh vật có lợi trong đất.
• Cung cấp dinh dưỡng cho rau, cây ăn quả, hoa và cây công nghiệp.
• Giúp tận dụng chất thải chăn nuôi giảm ô nhiễm môi trường.

Tuy nhiên nếu dùng phân gà tươi trực tiếp thì cây có thể bị xót hoặc cháy rễ do nồng độ dinh dưỡng cao. Phân tươi cũng có thể chứa hạt cỏ dại, vi sinh vật gây bệnh hay phát sinh mùi khó chịu.

Do đó, khi hỏi phân gà có tốt không, câu trả lời đầy đủ phải là phân gà rất hữu ích nếu đã được xử lý, ủ hoai và bón với lượng phù hợp.

Vì sao nên ủ phân gà trước khi sử dụng?

Ủ phân gà là quá trình tạo điều kiện để vi sinh vật phân giải chất hữu cơ trong phân và các vật liệu phối trộn. Sau một thời gian, nguyên liệu sẽ chuyển dần thành dạng hoai mục, ít mùi hơn phù hợp hơn để sử dụng cho cây trồng.

Quá trình ủ mang lại nhiều lợi ích.

Thứ nhất, phân sau khi ủ thường ổn định hơn so với phân tươi giúp giảm nguy cơ gây nóng hoặc tổn thương bộ rễ.

Thứ hai, quá trình phân hủy giúp vật liệu trở nên tơi, mềm và dễ trộn vào đất.

Thứ ba, nhiệt sinh ra trong quá trình ủ có thể góp phần hạn chế một số tác nhân không mong muốn nếu đống ủ được quản lý tốt.

Thứ tư, ủ đúng kỹ thuật giúp giảm mùi hôi và hạn chế ruồi, côn trùng quanh khu vực chăn nuôi.

Đây cũng là lý do nhiều hộ chăn nuôi lựa chọn phối trộn phân với trấu, mùn cưa, rơm băm hoặc các vật liệu giàu carbon khác.

Cách ủ phân gà với trấu có gì đặc biệt?

Cách ủ phân gà với trấu được sử dụng khá phổ biến bởi trấu là vật liệu dễ kiếm, đặc biệt tại những khu vực có sản xuất lúa gạo.

Trấu giúp hấp thụ một phần độ ẩm tạo độ thông thoáng làm cho đống ủ bớt bị nén chặt. Khi kết hợp với phân gà, trấu còn giúp cân bằng nguyên liệu trong quá trình phân hủy.

Nếu phân gà quá ướt, đống ủ rất dễ thiếu oxy, sinh mùi khó chịu và phân hủy chậm. Việc bổ sung trấu giúp cải thiện cấu trúc đống ủ từ đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho vi sinh vật hoạt động.

Ngoài trấu, người ủ cũng có thể phối hợp thêm rơm khô, mùn cưa, vỏ trấu đã dùng làm đệm lót chuồng hoặc các loại phụ phẩm thực vật phù hợp.

Hướng dẫn cách ủ phân gà với trấu

Để thực hiện cách ủ phân gà với trấu trước tiên cần chuẩn bị nguyên liệu và khu vực ủ.

Nguyên liệu cơ bản gồm

• Phân gà.
• Trấu hoặc trấu đã trộn trong chất độn chuồng.
• Nước sạch khi nguyên liệu quá khô.
• Vật liệu che phủ như bạt.
• Có thể sử dụng thêm chế phẩm vi sinh chuyên dùng cho ủ phân theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất.

Bước 1 Chọn vị trí ủ

Nên chọn khu vực cao ráo có mái che hay tránh bị nước mưa chảy trực tiếp vào đống ủ.

Không nên đặt đống ủ sát nguồn nước sinh hoạt, ao hồ hoặc khu vực dễ gây ảnh hưởng đến môi trường xung quanh.

Bước 2 Trộn phân gà với trấu

Trộn đều phân gà và trấu để hỗn hợp không quá ướt hoặc quá khô.

Không có một tỷ lệ cố định phù hợp cho mọi trường hợp vì độ ẩm của phân và trấu có thể khác nhau. Nguyên tắc là hỗn hợp sau trộn cần đủ ẩm để vi sinh vật hoạt động nhưng không được nhão hoặc chảy nước.

Có thể kiểm tra bằng cách nắm một ít hỗn hợp trong tay. Nếu nguyên liệu kết lại nhưng không chảy nhiều nước thì độ ẩm thường tương đối phù hợp.

Bước 3 Tạo đống ủ

Sau khi phối trộn hãy gom nguyên liệu thành đống.

Đống ủ không nên quá nhỏ vì khó giữ nhiệt nhưng cũng không nên nén quá chặt vì sẽ làm giảm lượng oxy bên trong.

Có thể phủ bạt giữ nhiệt hạn chế nước mưa đồng thời vẫn cần đảm bảo đống ủ có khả năng trao đổi khí phù hợp.

Bước 4 Theo dõi nhiệt độ và độ ẩm

Trong những ngày đầu, đống ủ phân gà thường nóng lên do hoạt động của vi sinh vật.

Nếu đống ủ có mùi thối mạnh, quá ướt hoặc bị nhão cần bổ sung thêm vật liệu khô như trấu và đảo trộn để tăng thông khí.

Nếu nguyên liệu quá khô, quá trình phân hủy có thể diễn ra chậm. Khi đó có thể bổ sung một lượng nước vừa phải rồi trộn đều.

Bước 5 Đảo trộn định kỳ

Đảo đống ủ giúp đưa phần nguyên liệu bên ngoài vào bên trong và tăng lượng oxy.

Đây là bước quan trọng để nguyên liệu phân hủy đồng đều cả giảm hiện tượng một số khu vực bị yếm khí.

Tần suất đảo phụ thuộc vào quy mô đống ủ, độ ẩm và phương pháp ủ. Người làm nên quan sát nhiệt, mùi và mức độ phân hủy để điều chỉnh cho phù hợp.

Bao lâu thì phân gà ủ có thể sử dụng?

Thời gian ủ phân gà phụ thuộc vào nhiều yếu tố như nhiệt độ môi trường, kích thước đống ủ, độ ẩm, lượng trấu và số lần đảo.

Không nên chỉ dựa vào số ngày cố định để kết luận phân đã dùng được.

Phân ủ tương đối hoàn thiện thường có một số dấu hiệu như

• Màu chuyển sang nâu sẫm.
• Nguyên liệu ban đầu khó nhận biết rõ.
• Mùi hôi của phân tươi giảm mạnh.
• Hỗn hợp tơi và tương đối đồng nhất.
• Đống ủ không còn nóng mạnh như giai đoạn phân hủy tích cực.

Nếu vẫn còn mùi khai hoặc hôi nồng, nguyên liệu còn nguyên dạng và đống ủ nóng mạnh nên tiếp tục ủ trước khi sử dụng.

Những lỗi thường gặp khi ủ phân gà

Một lỗi phổ biến là để đống ủ quá ướt.

Khi có quá nhiều nước, khoảng trống chứa không khí trong đống ủ giảm xuống có thể khiến quá trình phân hủy chuyển sang trạng thái thiếu oxy với tạo ra mùi hôi.

Ngược lại, nguyên liệu quá khô cũng làm quá trình ủ diễn ra chậm.

Một lỗi khác là nén đống ủ quá chặt. Phân gà vốn dễ kết dính khi ẩm vì vậy phối hợp trấu và đảo định kỳ sẽ giúp tăng độ thoáng.

Ngoài ra, một số người cho rằng càng cho nhiều chế phẩm thì quá trình ủ càng nhanh. Thực tế nếu sử dụng chế phẩm vi sinh nên tuân thủ liều lượng và cách dùng trên nhãn sản phẩm. Yếu tố quyết định vẫn là sự cân bằng giữa nguyên liệu, độ ẩm, oxy và nhiệt độ.

Cách sử dụng phân gà sau khi ủ

Sau khi phân đã hoai có thể sử dụng để bón lót hay cải tạo đất.

Với cây trồng trong chậu không nên trồng cây trực tiếp hoàn toàn trong phân gà ủ. Nên phối trộn một lượng phù hợp với đất và các giá thể khác.

Đối với vườn rau hoặc cây ăn quả có thể trộn phân với đất trước khi trồng hay bón quanh vùng rễ theo nhu cầu của từng loại cây.

Liều lượng cần phụ thuộc vào loại đất, loại cây, tuổi cây và mức độ hoai của phân. Bón quá nhiều phân hữu cơ giàu dinh dưỡng vẫn có thể ảnh hưởng đến cây.

Phân gà và trấu sau khi ủ có phù hợp với mọi loại cây không?

Phân gà ủ có thể sử dụng cho nhiều loại cây nhưng không có nghĩa là cây nào cũng cần lượng giống nhau.

Các loại rau, cây hoa, cây ăn trái hoặc cây lâu năm đều có nhu cầu dinh dưỡng khác biệt. Vì vậy khi sử dụng phân gà đã ủ nên bắt đầu với lượng vừa phải rồi theo dõi phản ứng của cây.

Đối với cây non hoặc cây có bộ rễ nhạy cảm cần đặc biệt tránh bón lượng quá lớn sát gốc.

Nếu có điều kiện sản xuất chuyên nghiệp, việc phân tích đất và phân hữu cơ sẽ giúp xác định liều bón hợp lý hơn.

Ủ phân gà là một giải pháp hiệu quả để biến chất thải chăn nuôi thành nguồn phân hữu cơ phục vụ trồng trọt. So với việc sử dụng phân tươi trực tiếp, phân được ủ hoai thường dễ sử dụng hơn, ít mùi và giảm nguy cơ gây ảnh hưởng đến cây trồng.

Với câu hỏi phân gà có tốt không có thể khẳng định là nguồn phân hữu cơ giàu dinh dưỡng nếu được xử lý đúng cách và sử dụng hợp lý.

Trong đó, cách ủ phân gà với trấu là phương pháp khá tiện lợi bởi trấu giúp hút ẩm, tăng độ thoáng cả hỗ trợ quá trình phân hủy. Để đống ủ đạt hiệu quả tốt cần chú ý đến độ ẩm, khả năng thông khí, việc đảo trộn và mức độ hoai của nguyên liệu trước khi đưa ra sử dụng.

Ủ đúng cách không chỉ giúp tận dụng nguồn phân gà mà còn góp phần giảm chất thải hạn chế mùi hôi tạo nguồn phân hữu cơ hữu ích cho vườn cây.