Phân gà là gì? Phân xanh phân trắng ở gà, phân gà nở và phân gà viên nén

Phân gà là cụm từ được sử dụng trong hai ngữ cảnh khá khác nhau. Trong chăn nuôi, màu sắc và trạng thái phân có thể cung cấp thông tin ban đầu về sức khỏe đường tiêu hóa của đàn gà. Trong nông nghiệp, phân gà sau khi được xử lý lại là nguồn phân hữu cơ giàu dinh dưỡng cho cây trồng. Vì vậy các vấn đề như phân xanh phân trắng ở gà, phân gà nở hay phân gà viên nén có tốt không đều nhận được nhiều sự quan tâm. Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Phân gà là gì?

Xét theo nghĩa thông thường phân gà là chất thải được bài tiết từ đường tiêu hóa và tiết niệu của gà.

Do đặc điểm sinh lý của gia cầm, phân thường gồm cả phần phân và urat. Vì vậy phân gà bình thường có thể có phần màu nâu hoặc xanh nâu đi kèm một lượng nhỏ chất màu trắng.

Trong chăn nuôi, người nuôi thường quan sát

• Màu sắc.
• Độ đặc.
• Mùi.
• Tần suất đi phân.
• Lượng phân.
• Tình trạng toàn đàn.

Những thay đổi bất thường có thể là dấu hiệu cần kiểm tra thêm về thức ăn, nước uống, môi trường hoặc sức khỏe của gà.

Trong nông nghiệp, phân gà được thu gom, xử lý và ủ hoai trở thành nguồn phân bón hữu cơ.

Phân gà có dùng bón cây được không?

Có, nhưng nên sử dụng phân gà đã qua xử lý hoặc ủ hoai.

Phân gà chứa chất hữu cơ và các nguyên tố dinh dưỡng như

• Đạm.
• Lân.
• Kali.
• Canxi.
• Một số nguyên tố trung và vi lượng.

Khi sử dụng hợp lý, phân gà có thể góp phần cải thiện độ phì nhiêu của đất bổ sung chất hữu cơ cả cung cấp dinh dưỡng cho cây.

So với một số loại phân chuồng khác, phân gà thường được xem là nguồn hữu cơ khá giàu dinh dưỡng. Chính vì vậy liều lượng cũng cần được kiểm soát.

Vì sao không nên bón phân gà tươi trực tiếp?

Phân gà tươi không nên được đưa trực tiếp vào vùng rễ với lượng lớn.

Nguyên nhân là phân chưa phân hủy hoàn toàn có thể

• Sinh nhiệt trong quá trình tiếp tục phân giải.
• Có nồng độ dinh dưỡng cao.
• Tạo môi trường không thuận lợi cho rễ.
• Mang theo vi sinh vật hoặc mầm bệnh.
• Có mùi mạnh.
• Thu hút ruồi và côn trùng.

Với rau ăn sống, vấn đề vệ sinh càng cần được chú ý.

Cách phù hợp hơn là ủ phân đến khi hoai mục hay sử dụng các sản phẩm phân gà thương mại đã qua xử lý.

Phân xanh phân trắng ở gà là gì?

Phân xanh phân trắng ở gà là cách người chăn nuôi mô tả hiện tượng phân có màu xanh bất thường, màu trắng nhiều hay kết hợp cả hai.

Điều quan trọng cần nhớ là đây không phải tên của một bệnh duy nhất.

Màu phân bất thường có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân. Phân xanh có thể liên quan đến việc gà bỏ ăn, rối loạn tiêu hóa, một số vấn đề ở gan hoặc các bệnh truyền nhiễm. Phân trắng nhiều cũng có thể gặp trong rối loạn tiêu hóa và một số bệnh do vi khuẩn như Salmonella đặc biệt ở gà con. Chỉ dựa vào màu phân không đủ để xác định chính xác bệnh.

Nguyên nhân khiến gà đi phân xanh

Phân xanh có thể xuất hiện khi gà ăn nhiều thức ăn có màu xanh nhưng nếu đi kèm các biểu hiện bất thường thì cần chú ý hơn.

Một số yếu tố có thể liên quan gồm

• Gà bỏ ăn kéo dài.
• Thay đổi thức ăn đột ngột.
• Rối loạn đường ruột.
• Nhiễm khuẩn.
• Một số bệnh truyền nhiễm.
• Stress do nhiệt.
• Điều kiện chuồng trại kém.

Do đó không nên thấy phân xanh rồi tự động kết luận gà mắc một bệnh cụ thể.

Vì sao phân gà có màu trắng?

Trong phân gà bình thường vốn có thể nhìn thấy một phần trắng là urat, sản phẩm thải chứa nitơ của gia cầm.

Vì vậy có một ít màu trắng trong phân không nhất thiết là bất thường.

Điều đáng chú ý là khi

• Phân trắng chiếm phần lớn.
• Phân loãng kéo dài.
• Phân dính quanh hậu môn gà con.
• Gà ủ rũ.
• Bỏ ăn.
• Xù lông.
• Tăng tỷ lệ chết.

Lúc đó cần xem xét tình trạng bệnh lý thay vì chỉ quan sát màu phân.

Phân xanh phân trắng ở gà có phải thương hàn không?

Không thể khẳng định chỉ dựa trên màu sắc.

Một số bệnh do Salmonella có thể gây tiêu chảy với xuất hiện phân trắng hoặc phân xanh ở gia cầm. Tuy nhiên các biểu hiện tương tự cũng có thể xảy ra trong nhiều bệnh khác. Tài liệu quản lý thuốc thú y tại Việt Nam cũng ghi nhận nhiều bệnh đường ruột của gia cầm có biểu hiện phân trắng – phân xanh cho thấy là nhóm triệu chứng chứ không phải căn cứ chẩn đoán riêng biệt.

Muốn xác định nguyên nhân cần kết hợp

• Tuổi gà.
• Tỷ lệ mắc.
• Tỷ lệ chết.
• Triệu chứng hô hấp.
• Lịch vaccine.
• Nguồn thức ăn.
• Điều kiện chuồng.
• Khám hay  xét nghiệm thú y khi cần.

Khi nào phân xanh phân trắng ở gà đáng lo?

Người nuôi nên đặc biệt chú ý nếu tình trạng xảy ra đồng thời trên nhiều con và kèm theo

• Gà bỏ ăn.
• Uống nước nhiều bất thường.
• Xù lông.
• Rũ cánh.
• Khó thở.
• Đi đứng không bình thường.
• Phân có máu.
• Gà con chết tăng.
• Sản lượng trứng giảm rõ rệt.

Trong trường hợp đàn có biểu hiện bệnh lan nhanh nên cách ly con bệnh và liên hệ thú y thay vì tự sử dụng kháng sinh dựa trên màu phân.

Phân gà nở là gì?

Phân gà nở là một dạng phân hữu cơ chế biến từ phân gà đã được xử lý tạo thành dạng viên. Khi tiếp xúc với nước hoặc độ ẩm trong đất, viên phân hút ẩm, nở và phân tán dần.

Dạng phân này thường được sản xuất nhằm giúp việc vận chuyển, bảo quản và bón phân thuận tiện hơn so với phân gà thô. Một số sản phẩm thương mại gọi trực tiếp dạng này là phân gà dạng viên nở.

Phân gà nở có tác dụng gì?

Sau khi gặp độ ẩm, viên phân dần mềm và hòa vào đất.

Tùy thành phần của từng sản phẩm, phân gà nở có thể

• Bổ sung chất hữu cơ.
• Cung cấp đạm, lân và kali.
• Hỗ trợ đất tơi xốp.
• Bổ sung dinh dưỡng cho cây.
• Hỗ trợ hoạt động của hệ vi sinh vật đất.

Ưu điểm của dạng viên là tương đối sạch, dễ định lượng và ít bụi hơn dạng phân bột.

Phân gà viên nén có tốt không?

Phân gà viên nén có tốt không? Câu trả lời là có thể tốt nếu nguyên liệu được xử lý đúng, sản phẩm đạt chất lượng được sử dụng với liều lượng phù hợp.

Phân gà viên nén thường được tạo ra bằng cách xử lý phân gà rồi ép thành viên.

Một số ưu điểm gồm

• Dễ vận chuyển.
• Ít mùi hơn phân tươi.
• Thuận tiện bảo quản.
• Dễ rải quanh cây.
• Dễ kiểm soát lượng bón.
• Chất dinh dưỡng được giải phóng dần khi viên phân phân hủy.

Tuy nhiên chất lượng thực tế phụ thuộc rất lớn vào nguyên liệu, quy trình xử lý và thành phần của từng sản phẩm.

Phân gà viên nén dùng cho cây nào?

Loại phân này có thể sử dụng cho nhiều nhóm cây.

Rau màu

Có thể dùng để cải tạo đất trước khi trồng

• Rau cải.
• Xà lách.
• Cà chua.
• Ớt.
• Dưa.
• Các loại đậu.

Với rau ăn sống nên lựa chọn phân đã xử lý đạt yêu cầu vệ sinh.

Cây ăn trái

Phân gà viên có thể sử dụng cho

• Bưởi.
• Cam.
• Chanh.
• Xoài.
• Ổi.
• Mít.
• Sầu riêng.

Phân thường được bón quanh vùng tán thay vì đổ tập trung sát gốc.

Hoa và cây cảnh

Hoa hồng, mai, cây cảnh và nhiều loại cây trồng chậu cũng có thể sử dụng phân gà viên nén với lượng phù hợp.

Vì không gian chậu hạn chế cần tránh sử dụng quá nhiều.

Phân gà nở và phân gà viên nén khác nhau không?

Hai tên gọi có thể được các nhà sản xuất sử dụng hơi khác nhau.

Về cơ bản, cả hai đều là sản phẩm phân gà đã qua xử lý và được tạo dạng viên.

Tuy nhiên một số sản phẩm viên nở được thiết kế hút nước và bung nhanh hơn khi gặp độ ẩm trong khi một số viên nén cứng có thể phân giải chậm hơn.

Vì vậy khi mua nên xem

• Thành phần.
• Hàm lượng hữu cơ.
• NPK.
• Hướng dẫn bón.
• Tốc độ phân giải.
• Quy trình xử lý của nhà sản xuất.

Không nên lựa chọn chỉ dựa vào tên nở hay viên nén.

Phân gà viên nén có thay thế hoàn toàn NPK không?

Không nhất thiết.

Phân gà hữu cơ có ưu điểm về bổ sung chất hữu cơ cải thiện đất nhưng hàm lượng dinh dưỡng có thể không đáp ứng hoàn toàn nhu cầu của cây ở từng giai đoạn.

Ví dụ cây đang nuôi quả mạnh có thể cần lượng kali cao hơn mức phân gà cung cấp.

Vì vậy tùy cây trồng có thể kết hợp

• Phân hữu cơ.
• NPK.
• Phân trung lượng.
• Phân vi lượng.

Mục tiêu là tạo chế độ dinh dưỡng cân đối thay vì phụ thuộc vào một loại phân duy nhất.

Cách bón phân gà viên nén

Có thể sử dụng theo một số cách

Bón lót Trộn phân vào đất trước khi trồng.

Bón quanh gốc Rải quanh vùng rễ rồi tưới nước.

Trộn giá thể Phối hợp với đất, trấu, xơ dừa hoặc compost.

Không nên tập trung quá nhiều viên sát thân hoặc rễ non.

Với sản phẩm đóng gói nên ưu tiên liều lượng mà nhà sản xuất hướng dẫn.

Những sai lầm thường gặp khi sử dụng phân gà

Sai lầm đầu tiên là sử dụng phân gà tươi trực tiếp với lượng lớn.

Sai lầm thứ hai là cho rằng phân hữu cơ không thể gây hại nên bón càng nhiều càng tốt.

Thực tế quá nhiều phân vẫn có thể làm mất cân bằng dinh dưỡng hoặc ảnh hưởng bộ rễ.

Sai lầm thứ ba là mua sản phẩm không rõ nguồn gốc. Nếu quy trình xử lý không đạt yêu cầu, phân vẫn có thể mang mầm bệnh hay chưa ổn định hoàn toàn.

Cách chọn phân gà viên nén

Khi mua nên xem

• Nguồn gốc sản phẩm.
• Thành phần công bố.
• Hàm lượng chất hữu cơ.
• Hàm lượng NPK.
• Độ ẩm.
• Hướng dẫn sử dụng.
• Bao bì và thông tin nhà sản xuất.

Sản phẩm không nên có mùi hôi quá mạnh hoặc tình trạng ẩm mốc bất thường.

Phân gà vừa là chỉ dấu có thể giúp người chăn nuôi quan sát sức khỏe đàn gà vừa là nguồn nguyên liệu hữu cơ có giá trị trong trồng trọt sau khi được xử lý đúng cách.

Với phân xanh phân trắng ở gà cần hiểu là biểu hiện có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân chứ không phải tên của một bệnh duy nhất. Nếu gà đi phân bất thường kèm bỏ ăn, ủ rũ hoặc chết tăng cần đánh giá thú y để xác định nguyên nhân.