Blog

Ammonium sulphate là gì? Phân biệt phenylamoni sunfat, ammonium lauryl sulfate và ammonium ferrous sulphate

Trong hóa học, nhiều hợp chất có tên chứa các từ ammonium, sulfate hoặc sulphate nhưng điều đó không có nghĩa chúng là cùng một chất. Chẳng hạn ammonium sulphate, phenylamoni sunfat, ammonium lauryl sulfate và ammonium ferrous sulphate đều có tên tương đối giống nhau nhưng khác rõ rệt về công thức, cấu tạo, tính chất và ứng dụng.

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu ammonium sulphate là gì đồng thời phân biệt bốn hợp chất thường dễ bị nhầm lẫn này.

Ammonium sulphate là gì?

Ammonium sulphate là tên tiếng Anh của amoni sunfat, một muối vô cơ được tạo thành từ ion ammonium NH4+ và ion sulfate SO4²-.

Công thức hóa học

(NH4)2SO4

Trong hợp chất này

  • Ion NH4+ mang điện tích +1
  • Ion SO4²- mang điện tích -2
  • Hai ion NH4+ kết hợp với một ion sulfate tạo thành hợp chất trung hòa

Ammonium sulphate còn có thể được viết theo cách chính tả tiếng Anh Mỹ là

Ammonium sulfate

Hai cách viết sulphate và sulfate về cơ bản đều chỉ cùng một hợp chất.

of ammonia

Tính chất của ammonium sulphate

Ammonium sulphate thường tồn tại dưới dạng tinh thể hoặc hạt màu trắng.

Một số đặc điểm đáng chú ý gồm

  • Công thức (NH4)2SO4
  • Khối lượng mol khoảng 132,14 g/mol
  • Màu sắc trắng
  • Tan tốt trong nước
  • Là một muối ion
  • Dung dịch thường có tính axit nhẹ

Khi hòa tan

(NH4)2SO4 → 2NH4+ + SO4²-

Do phân li thành ion, dung dịch ammonium sulphate có khả năng dẫn điện.

Ammonium sulphate được dùng để làm gì?

Một trong những ứng dụng lớn nhất của ammonium sulphate là trong nông nghiệp.

Hợp chất cung cấp

  • Nitơ dưới dạng ammonium
  • Lưu huỳnh dưới dạng sulfate

Hai nguyên tố này đều là dinh dưỡng quan trọng đối với thực vật.

Nitơ tham gia vào quá trình hình thành protein, enzyme, diệp lục và nhiều hợp chất hữu cơ khác.

Lưu huỳnh là thành phần của một số axit amin chứa lưu huỳnh cả tham gia vào nhiều quá trình chuyển hóa trong cây.

Ngoài nông nghiệp, ammonium sulphate còn được sử dụng trong một số quy trình phòng thí nghiệm, công nghiệp hóa chất cả xử lý sinh học.

Phenylamoni sunfat là gì?

Phenylamoni sunfat là một tên gọi có thể gây nhầm lẫn vì không phải cách gọi thông dụng nhất trong hóa học hiện đại.

Thuật ngữ phenylamoni thường liên quan đến dạng proton hóa của aniline tức ion anilinium

C6H5NH3+

Khi kết hợp với ion sulfate SO4²-, về mặt cân bằng điện tích có thể hình thành muối chứa hai ion anilinium và một ion sulfate.

Có thể biểu diễn

(C6H5NH3)2SO4

Tên thường gặp hơn trong tài liệu hóa học là

Anilinium sulfate

hoặc muối sulfate của aniline.

Do đó phenylamoni sunfat không phải ammonium sulphate.

Điểm khác biệt cơ bản là

  • Ammonium sulphate chứa ion NH4+
  • Phenylamoni sunfat chứa cation hữu cơ liên quan đến aniline

Phenylamoni sunfat có tính chất gì?

Do chứa nhân thơm phenyl gắn với nhóm ammonium hữu cơ, phenylamoni sunfat có cấu trúc và đặc tính hoàn toàn khác muối ammonium vô cơ.

Hợp chất thuộc nhóm muối hữu cơ của amine.

Trong môi trường thích hợp, cation anilinium có thể liên quan đến cân bằng

C6H5NH2 + H+ ⇌ C6H5NH3+

Điều này cho thấy phenylamoni sunfat có liên hệ với tính bazơ của aniline với phản ứng proton hóa của amine.

Ứng dụng của hợp chất này chủ yếu nằm trong nghiên cứu hóa hữu cơ, tổng hợp hóa học hoặc các hệ muối amine đặc thù.

Ammonium lauryl sulfate là gì?

Ammonium lauryl sulfate thường viết tắt là ALS là một chất hoạt động bề mặt anion.

Đây không phải muối ammonium sulfate thông thường.

Về cấu tạo ammonium lauryl sulfate là muối ammonium của lauryl sulfate, một hợp chất có chuỗi hydrocarbon dài.

Công thức thường được biểu diễn

CH3(CH2)11OSO3NH4

Hoặc dạng phân tử

C12H29NO4S

Cấu trúc của ALS gồm

  • Một đầu sulfate ưa nước
  • Một chuỗi lauryl dài kỵ nước

Chính cấu tạo này giúp ammonium lauryl sulfate hoạt động như một chất hoạt động bề mặt.

Ammonium lauryl sulfate được dùng ở đâu?

Ammonium lauryl sulfate thường được sử dụng trong các sản phẩm làm sạch cả chăm sóc cá nhân.

Một số ứng dụng có thể gặp gồm

  • Dầu gội
  • Sữa tắm
  • Sản phẩm tạo bọt
  • Chất tẩy rửa
  • Một số công thức làm sạch

ALS giúp giảm sức căng bề mặt của nước hỗ trợ phân tán dầu và bụi bẩn đồng thời tạo bọt.

Tuy nhiên, tính chất của sản phẩm cuối cùng còn phụ thuộc vào

  • Nồng độ ALS
  • pH
  • Thành phần phối hợp
  • Chất làm dịu
  • Chất dưỡng
  • Hệ chất hoạt động bề mặt đi kèm

Vì vậy, không nên đánh giá một sản phẩm chỉ dựa trên việc nó có chứa ammonium lauryl sulfate.

Ammonium lauryl sulfate và ammonium sulphate có giống nhau không?

Không.

Đây là hai hợp chất hoàn toàn khác nhau.

Ammonium sulphate

Công thức

(NH4)2SO4

Đặc điểm

  • Muối vô cơ
  • Chủ yếu dùng trong phân bón và công nghiệp
  • Cung cấp nitơ và lưu huỳnh

Ammonium lauryl sulfate

Công thức có chuỗi carbon dài

C12H29NO4S

Đặc điểm

  • Chất hoạt động bề mặt
  • Có phần ưa nước và kỵ nước
  • Dùng trong sản phẩm làm sạch

Điểm giống nhau trong tên gọi không phản ánh sự giống nhau về cấu trúc.

Ammonium ferrous sulphate là gì?

Ammonium ferrous sulphate là một muối kép của ammonium sulfate và iron(II) sulfate.

Hợp chất này còn được gọi là

Mohr’s salt

Tên tiếng Việt thường gặp

Amoni sắt(II) sunfat

Công thức phổ biến ở dạng ngậm nước

(NH4)2Fe(SO4)2·6H2O

Hợp chất chứa

  • Ion NH4+
  • Ion Fe2+
  • Ion SO4²-
  • Nước kết tinh

Đây là một hóa chất quan trọng trong hóa phân tích.

Tính chất của ammonium ferrous sulphate

Ammonium ferrous sulphate thường xuất hiện dưới dạng tinh thể màu xanh lục nhạt.

Một số đặc điểm

  • Chứa ion Fe2+
  • Tan trong nước
  • Dạng hexahydrate khá phổ biến
  • Bền hơn ferrous sulfate đơn thuần trong một số điều kiện
  • Được sử dụng nhiều trong chuẩn độ oxi hóa khử

Mohr’s salt được đánh giá cao trong phòng thí nghiệm vì Fe2+ trong muối kép này có độ ổn định tương đối tốt khi so với một số dung dịch ferrous sulfate.

Ammonium ferrous sulphate có ứng dụng gì?

Ứng dụng phổ biến nhất là trong hóa phân tích.

Hợp chất được dùng

  • Chuẩn bị dung dịch Fe2+
  • Chuẩn độ oxi hóa – khử
  • Phân tích định lượng
  • Nghiên cứu phản ứng của ion sắt(II)
  • Thực hành hóa học

Do thành phần xác định và khả năng tạo tinh thể tương đối ổn định, ammonium ferrous sulphate là một hóa chất quen thuộc trong nhiều phòng thí nghiệm.

Phân biệt ammonium sulphate và ammonium ferrous sulphate

Hai hợp chất này khác nhau rõ rệt.

Ammonium sulphate

(NH4)2SO4

Chỉ chứa ammonium và sulfate.

Ammonium ferrous sulphate

(NH4)2Fe(SO4)2·6H2O

Ngoài ammonium và sulfate còn chứa ion Fe2+ và nước kết tinh.

Do đó

  • Ammonium sulphate thường có màu trắng
  • Ammonium ferrous sulphate thường có màu xanh lục nhạt

Ứng dụng cũng khác nhau

  • Ammonium sulphate nổi bật trong phân bón
  • Ammonium ferrous sulphate nổi bật trong hóa phân tích

Bảng phân biệt các hợp chất

Hợp chất Công thức/đặc điểm Nhóm chất Ứng dụng thường gặp
Ammonium sulphate (NH4)2SO4 Muối vô cơ Phân bón, công nghiệp
Phenylamoni sunfat Muối sulfate của anilinium Muối hữu cơ Nghiên cứu, tổng hợp
Ammonium lauryl sulfate C12H29NO4S Chất hoạt động bề mặt Dầu gội, sữa tắm, làm sạch
Ammonium ferrous sulphate (NH4)2Fe(SO4)2·6H2O Muối kép Hóa phân tích

Bảng trên cho thấy dù tên gọi có một số thành phần giống nhau, bốn chất vẫn khác biệt lớn về hóa học.

Sulfate và sulphate có khác nhau không?

Không.

Đây chỉ là hai cách viết khác nhau của cùng một thuật ngữ

  • Sulfate phổ biến trong tiếng Anh Mỹ
  • Sulphate phổ biến trong tiếng Anh Anh

Cả hai đều chỉ ion sulfate

SO4²

Do đó

Ammonium sulfate = ammonium sulphate

Tương tự

Ammonium ferrous sulfate = ammonium ferrous sulphate

Sự khác biệt chỉ nằm ở cách viết chứ không phải cấu tạo hóa học.

Vì sao cần phân biệt các hợp chất có chữ ammonium?

Ammonium trong tên hóa học không phải lúc nào cũng có nghĩa hợp chất đó có tính chất giống nhau.

Tính chất của một muối phụ thuộc vào toàn bộ cấu tạo bao gồm

  • Cation
  • Anion
  • Nhóm hữu cơ
  • Kim loại đi kèm
  • Số phân tử nước kết tinh

Ví dụ ammonium sulphate là phân bón phổ biến trong khi ammonium lauryl sulfate là chất hoạt động bề mặt. Nếu nhầm lẫn hai chất này chỉ vì cùng có chữ ammonium, việc đánh giá công dụng sẽ hoàn toàn sai lệch.

Lưu ý khi sử dụng các hợp chất sulfate

Mỗi hợp chất có yêu cầu sử dụng và bảo quản riêng.

Đối với hóa chất phòng thí nghiệm hoặc công nghiệp cần

  • Kiểm tra đúng tên hóa chất
  • Đọc công thức và hàm lượng
  • Tham khảo bảng dữ liệu an toàn
  • Tránh nhầm lẫn các chất có tên gần giống
  • Sử dụng thiết bị bảo hộ phù hợp
  • Bảo quản theo hướng dẫn của nhà sản xuất

Đối với ammonium lauryl sulfate trong mỹ phẩm cần đánh giá trong bối cảnh toàn bộ công thức sản phẩm thay vì chỉ dựa vào tên của một thành phần.

Ammonium sulphate hay amoni sunfat là một muối vô cơ có công thức (NH4)2SO4 nổi bật với khả năng cung cấp nitơ và lưu huỳnh nên được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp.

Trong khi đó, phenylamoni sunfat, ammonium lauryl sulfate và ammonium ferrous sulphate là những hợp chất khác hoàn toàn.

Phenylamoni sunfat liên quan đến muối sulfate của cation anilinium. Ammonium lauryl sulfate là chất hoạt động bề mặt thường gặp trong các sản phẩm làm sạch. Ammonium ferrous sulphate hay Mohr’s salt là muối kép chứa Fe2+ được sử dụng phổ biến trong hóa phân tích.