Đá luân lưu là gì? Luật đá luân lưu và những điều cần biết

Đá luân lưu là một trong những khoảnh khắc căng thẳng nhất của bóng đá. Khi hai đội hòa nhau sau thời gian thi đấu theo thể thức loại trực tiếp cả vẫn cần xác định đội thắng, loạt sút luân lưu có thể được sử dụng để phân định kết quả.

Chỉ trong vài phút, áp lực tâm lý có thể tăng lên rất cao. Một cú sút thành công có thể đưa đội bóng vào vòng trong trong khi một pha cản phá của thủ môn cũng có thể thay đổi toàn bộ kết quả trận đấu. Vì vậy đá luân lưu không chỉ phụ thuộc vào kỹ thuật sút bóng mà còn đòi hỏi khả năng kiểm soát tâm lý rất tốt.

Đá luân lưu là gì

Đá luân lưu là hình thức sút bóng từ chấm phạt đền nhằm xác định đội thắng trong một trận đấu không thể kết thúc với tỷ số hòa.

Hai đội lần lượt thực hiện các quả sút từ chấm 11 mét. Mỗi lượt sút gồm một cầu thủ đối mặt trực tiếp với thủ môn đối phương.

Thông thường, mỗi đội được thực hiện 5 lượt sút đầu tiên.

Đội ghi được nhiều bàn thắng hơn sau số lượt sút cần thiết sẽ giành chiến thắng.

Nếu hai đội vẫn hòa sau 5 lượt sút thì loạt luân lưu chuyển sang giai đoạn sút từng lượt cho đến khi một đội ghi bàn còn đội kia không ghi được trong cùng số lượt.

Khi nào phải đá luân lưu?

Không phải trận đấu nào hòa cũng phải đá luân lưu.

Trong các giải đấu vòng tròn, một trận hòa thường kết thúc với việc hai đội chia điểm.

Đá luân lưu chủ yếu xuất hiện trong các trận đấu loại trực tiếp, khi ban tổ chức bắt buộc phải xác định một đội đi tiếp hoặc giành chức vô địch.

Tùy thể lệ giải đấu, sau khi hai đội hòa trong thời gian thi đấu chính thức thì trận đấu có thể bước vào hiệp phụ.

Nếu sau hiệp phụ tỷ số vẫn hòa, hai đội mới tiến hành đá luân lưu.

Một số giải đấu có thể áp dụng loạt luân lưu ngay sau thời gian thi đấu chính thức mà không tổ chức hiệp phụ phụ thuộc vào điều lệ của từng giải.

Đá luân lưu có giống đá penalty không?

Đá luân lưu và đá penalty đều thực hiện từ chấm phạt đền nhưng bản chất không hoàn toàn giống nhau.

Penalty là một hình thức phạt trong thời gian trận đấu đang diễn ra.

Nếu đội phòng ngự phạm lỗi thuộc nhóm phải chịu phạt đền trong khu vực cấm địa, trọng tài có thể cho đội tấn công hưởng một quả penalty.

Bàn thắng từ penalty được tính trực tiếp vào tỷ số trận đấu.

Trong khi đó, đá luân lưu được sử dụng sau khi trận đấu đã kết thúc theo thời gian thi đấu quy định và cần tìm ra đội chiến thắng.

Kết quả của loạt luân lưu không được cộng vào tỷ số thi đấu chính thức theo cách thông thường.

Ví dụ, hai đội hòa 1-1 sau 120 phút và một đội thắng luân lưu 5-4. Kết quả thường được ghi là hòa 1-1, đội thắng giành quyền đi tiếp sau loạt luân lưu 5-4.

Luật đá luân lưu cơ bản

Loạt sút luân lưu được thực hiện theo trình tự cụ thể.

Trọng tài sẽ xác định khung thành được sử dụng cho loạt sút.

Sau đó, hai đội xác định thứ tự thực hiện theo quy định của trận đấu.

Mỗi đội thường thực hiện tối đa 5 lượt sút trong giai đoạn đầu.

Các cầu thủ hai đội sút xen kẽ nhau.

Mỗi cầu thủ chỉ được thực hiện một lượt trước khi những cầu thủ đủ điều kiện khác trong đội đã thực hiện lượt của mình.

Thủ môn phải đứng trên hoặc gần vạch cầu môn theo yêu cầu của luật trước khi cầu thủ thực hiện cú sút.

Quả sút kết thúc khi bóng dừng chuyển động, ra ngoài sân hoặc trọng tài xác định tình huống đã hoàn tất.

Vì sao có khi loạt luân lưu kết thúc trước 5 lượt?

Không phải lúc nào hai đội cũng cần sút đủ 5 lượt.

Loạt luân lưu có thể kết thúc sớm nếu một đội đã tạo ra khoảng cách mà đội còn lại không thể san bằng với số lượt sút còn lại.

Ví dụ, đội A thực hiện thành công 3 lượt đầu trong khi đội B sút hỏng cả 3 lượt.

Lúc này đội B chỉ còn tối đa 2 lượt sút nên dù ghi cả hai bàn cũng không thể vượt qua 3 bàn của đội A.

Loạt sút có thể kết thúc ngay mà không cần tiếp tục đủ 5 lượt.

Nếu hòa sau 5 lượt thì sao?

Nếu hai đội có số bàn bằng nhau sau 5 lượt sút, loạt luân lưu bước vào giai đoạn thường được gọi là sudden death.

Hai đội tiếp tục sút luân phiên từng lượt.

Nếu trong cùng một lượt, đội thứ nhất ghi bàn còn đội thứ hai sút hỏng, trận đấu kết thúc.

Nếu cả hai cùng ghi hoặc cùng sút hỏng, loạt luân lưu tiếp tục.

Vì vậy về lý thuyết thì số lượt sút có thể kéo dài khá lâu nếu hai đội liên tục có kết quả giống nhau.

Ai được tham gia đá luân lưu?

Thông thường, những cầu thủ đủ điều kiện còn tham gia trận đấu ở thời điểm kết thúc mới được tham gia loạt sút luân lưu.

Cầu thủ đã bị truất quyền thi đấu không được tham gia.

Nếu số lượng cầu thủ đủ điều kiện của hai đội không bằng nhau, luật có quy định điều chỉnh số lượng bảo đảm tính công bằng.

Thủ môn cũng được tính là một cầu thủ đủ điều kiện có thể thực hiện cú sút luân lưu.

Trong nhiều trận đấu, thủ môn thậm chí trở thành người sút quyết định.

Thủ môn phải tuân thủ quy định gì?

Thủ môn đóng vai trò rất quan trọng trong loạt đá luân lưu.

Khi cầu thủ chuẩn bị sút, thủ môn phải tuân thủ yêu cầu về vị trí trên vạch cầu môn.

Thủ môn không được di chuyển vượt quá giới hạn luật cho phép trước thời điểm bóng được đá.

Nếu thủ môn vi phạm nghiêm trọng và tình huống ảnh hưởng đến kết quả cú sút, trọng tài có thể yêu cầu thực hiện lại.

Vì vậy thủ môn không chỉ cần phản xạ nhanh mà còn phải kiểm soát vị trí và thời điểm di chuyển rất chính xác.

Cầu thủ có được đá bồi trong luân lưu không?

Không.

Đây là một điểm khác biệt quan trọng giữa đá luân lưu và penalty trong thời gian thi đấu.

Trong trận đấu bình thường, nếu cầu thủ sút penalty và bóng bật ra từ thủ môn hoặc cột dọc trong điều kiện hợp lệ, tình huống có thể tiếp tục và cầu thủ khác có thể đá bồi.

Trong loạt luân lưu, mỗi lượt chỉ gồm một cú sút theo quy định.

Sau khi tình huống được xác định kết thúc, cầu thủ không thể tiếp tục chạy vào đá bồi như trong trận đấu.

Đá luân lưu có tính bàn thắng vào thành tích cá nhân không?

Thông thường, bàn thắng trong loạt luân lưu không được tính vào số bàn thắng chính thức của cầu thủ trong trận đấu hoặc giải đấu.

Ví dụ một tiền đạo ghi một bàn trong thời gian thi đấu sau đó sút thành công trong loạt luân lưu.

Thành tích ghi bàn của cầu thủ trong trận đấu vẫn chỉ được tính là một bàn.

Cú sút luân lưu thành công có ý nghĩa quyết định kết quả nhưng không được tính giống một bàn thắng trong thời gian thi đấu.

Vì sao đá luân lưu gây áp lực lớn?

Khoảng cách từ chấm phạt đền đến khung thành chỉ khoảng 11 mét nhưng việc ghi bàn không hề đơn giản trong loạt luân lưu.

Áp lực đến từ việc mỗi cú sút đều có ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả chung của đội.

Cầu thủ phải lựa chọn góc sút, lực sút và thời điểm thực hiện trong vài giây.

Trong khi đó, thủ môn cố gắng quan sát tư thế cơ thể, hướng chạy và thói quen của người sút để phán đoán.

Ở những trận chung kết hoặc giải đấu lớn, áp lực từ khán giả và tính chất quyết định của trận đấu còn khiến tâm lý trở thành yếu tố quan trọng không kém kỹ thuật.

Chiến thuật khi đá luân lưu

Các đội bóng chuyên nghiệp thường chuẩn bị khá kỹ cho loạt đá luân lưu.

Huấn luyện viên có thể lựa chọn trước nhóm cầu thủ sút tốt nhất.

Thứ tự sút cũng được tính toán dựa trên khả năng chịu áp lực của từng cầu thủ.

Một số đội ưu tiên cầu thủ sút tốt nhất ở những lượt đầu để tạo lợi thế sớm.

Đội khác lại giữ cầu thủ có tâm lý ổn định cho lượt thứ năm vì thường là lượt có khả năng quyết định trận đấu.

Thủ môn cũng có thể nghiên cứu thói quen sút penalty của đối thủ trước trận.

Các dữ liệu như hướng sút quen thuộc, cách chạy đà và tỷ lệ thành công có thể hỗ trợ quá trình phán đoán.

Đá luân lưu có phải chỉ dựa vào may mắn?

May mắn có thể ảnh hưởng đến một số tình huống nhưng không thể xem loạt luân lưu chỉ là trò may rủi.

Kỹ thuật sút bóng, khả năng đọc tình huống của thủ môn, tâm lý thi đấu và quá trình chuẩn bị đều ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả.

Một cầu thủ có kỹ thuật tốt nhưng mất bình tĩnh vẫn có thể sút hỏng.

Ngược lại một thủ môn nghiên cứu kỹ thói quen của đối thủ có thể tăng khả năng cản phá.

Vì vậy đá luân lưu là sự kết hợp giữa kỹ năng, chiến thuật, tâm lý và một phần yếu tố khó dự đoán.

Những điều cần nhớ về đá luân lưu

Đá luân lưu là phương thức phân định thắng thua khi một trận đấu loại trực tiếp kết thúc với tỷ số hòa và điều lệ giải yêu cầu phải xác định đội chiến thắng.

Mỗi đội thường bắt đầu với 5 lượt sút nhưng loạt sút có thể kết thúc sớm nếu một đội tạo ra cách biệt không thể san bằng.

Nếu hòa sau 5 lượt, hai đội tiếp tục sút từng lượt cho đến khi xuất hiện sự chênh lệch sau cùng số lượt thực hiện.

Đá luân lưu có nhiều điểm giống penalty về vị trí thực hiện nhưng khác về mục đích, thời điểm và cách tính kết quả.

Chính sự kết hợp giữa kỹ thuật, bản lĩnh và áp lực khiến đá luân lưu trở thành một trong những phần kịch tính nhất của bóng đá đặc biệt ở các trận đấu loại trực tiếp và chung kết.