Hạ canxi là gì? Dấu hiệu, nguyên nhân và thực phẩm giàu canxi nên bổ sung

Hạ canxi là cách gọi phổ biến của tình trạng nồng độ calcium trong máu thấp hơn mức bình thường không đơn thuần là việc ăn ít thực phẩm chứa canxi mà có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân như thiếu vitamin D, rối loạn tuyến cận giáp, thiếu magie, bệnh thận hoặc một số tình trạng cấp tính.

Nhiều người thường thắc mắc hạ canxi máu là gì, vì sao có thể xảy ra hạ canxi đột ngột, hạ canxi chóng mặt có nguy hiểm không và mỗi ngày cơ thể cần bao nhiêu canxi. Bên cạnh đó lựa chọn thực phẩm cũng rất quan trọng, đặc biệt với những câu hỏi như rau nào chứa nhiều canxi nhất, quả gì nhiều canxi nhất hay các loại thịt giàu canxi.

Hạ canxi là gì?

Hạ canxi hay hạ canxi máu là tình trạng lượng calcium trong máu thấp hơn mức bình thường.

Trong cơ thể canxi có vai trò quan trọng trong

• Co cơ
• Dẫn truyền thần kinh
• Hoạt động của tim
• Đông máu
• Hoạt động enzyme
• Cấu tạo xương và răng

Canxi trong máu tồn tại ở dạng gắn với protein và dạng ion hóa. Trong đó, calcium ion hóa là dạng có hoạt tính sinh học trực tiếp.

Vì vậy khi lượng calcium ion hóa giảm đáng kể, cơ thể có thể xuất hiện các triệu chứng thần kinh cơ khá rõ.

Hạ canxi máu là gì?

Hạ canxi máu là thuật ngữ dùng mô tả tình trạng nồng độ calcium trong máu thấp.

Cần phân biệt

Thiếu canxi trong khẩu phần là ăn không đủ calcium trong thời gian dài.

Hạ canxi máu là calcium trong máu thực sự giảm.

Một người có thể ăn thiếu calcium nhưng xét nghiệm máu vẫn bình thường do cơ thể huy động calcium từ xương.

Ngược lại, một người ăn đủ calcium vẫn có thể bị hạ canxi máu nếu gặp rối loạn chuyển hóa.

Hạ canxi đột ngột là gì?

Hạ canxi đột ngột là tình trạng calcium trong máu hoặc calcium ion hóa giảm nhanh trong thời gian ngắn.

Khi giảm nhanh cơ thể thường dễ xuất hiện triệu chứng hơn so với tình trạng giảm nhẹ kéo dài.

Một số nguyên nhân có thể gồm

• Rối loạn tuyến cận giáp
• Sau phẫu thuật vùng tuyến giáp hoặc cận giáp
• Thiếu magie nặng
• Viêm tụy cấp
• Truyền máu số lượng lớn trong một số tình huống
• Suy thận
• Rối loạn kiềm toan
• Tăng thông khí do lo âu hoặc hoảng sợ

Trong trường hợp tăng thông khí, calcium toàn phần có thể không giảm nhưng calcium ion hóa có thể giảm tạm thời gây cảm giác tê và co cứng cơ.

Dấu hiệu hạ canxi đột ngột

Các dấu hiệu có thể xuất hiện gồm

• Tê quanh miệng
• Tê tay chân
• Châm chích
• Chuột rút
• Co cứng bàn tay
• Co cơ
• Run
• Hồi hộp
• Chóng mặt

Nếu nặng hơn có thể có

• Co giật
• Co thắt thanh quản
• Khó thở
• Rối loạn nhịp tim
• Lú lẫn
• Ngất

Những biểu hiện nặng cần được đánh giá khẩn cấp.

Hạ canxi chóng mặt có phải dấu hiệu đặc trưng không?

Hạ canxi chóng mặt có thể xảy ra nhưng chóng mặt không phải dấu hiệu đặc hiệu của thiếu calcium.

Chóng mặt còn có thể liên quan đến

• Hạ huyết áp
• Thiếu máu
• Hạ đường huyết
• Rối loạn tiền đình
• Mất nước
• Lo âu
• Thiếu ngủ

Nếu chóng mặt đi kèm

• Tê quanh miệng
• Co cứng tay
• Chuột rút
• Tê đầu ngón tay

thì hạ calcium có thể là một trong các nguyên nhân cần được cân nhắc.

Làm sao biết có bị hạ canxi máu?

Không nên chẩn đoán chỉ dựa vào triệu chứng.

Các xét nghiệm thường dùng gồm

• Calcium toàn phần
• Calcium ion hóa
• Albumin
• Magnesium
• Phosphorus
• Vitamin D
• PTH
• Chức năng thận

Calcium toàn phần có thể bị ảnh hưởng bởi lượng albumin trong máu.

Do đó, trong một số trường hợp cần đo calcium ion hóa nhằm đánh giá chính xác hơn.

Lượng canxi cần thiết mỗi ngày

Lượng canxi cần thiết mỗi ngày phụ thuộc vào tuổi và giai đoạn sinh lý.

Có thể tham khảo mức nhu cầu phổ biến

• Trẻ nhỏ nhu cầu tăng dần theo tuổi
• Trẻ lớn và thanh thiếu niên thường cần nhiều hơn do đang phát triển xương mạnh
• Người trưởng thành khoảng 1.000 mg/ngày
• Một số phụ nữ lớn tuổi và người cao tuổi có thể cần khoảng 1.200 mg/ngày
• Phụ nữ mang thai nhu cầu tùy tuổi và khẩu phần

Điều quan trọng là lượng này tính từ tổng thực phẩm và sản phẩm bổ sung chứ không phải toàn bộ đều phải đến từ viên canxi.

Nếu một người đã nhận 700–800 mg calcium từ khẩu phần thì không nhất thiết phải uống thêm 1.000 mg từ viên.

Có nên uống đủ 1.000 mg Canxi bằng viên mỗi ngày?

Không nhất thiết.

Mục tiêu là đạt tổng nhu cầu từ

• Thức ăn
• Sữa
• Sữa chua
• Phô mai
• Thực phẩm tăng cường calcium
• Viên bổ sung nếu cần

Thực phẩm thường nên được ưu tiên.

Viên calcium phù hợp hơn khi khẩu phần chưa đáp ứng đủ hay có nhu cầu đặc biệt.

Rau nào chứa nhiều canxi nhất?

Câu hỏi rau nào chứa nhiều canxi nhất cần xem cả hàm lượng và khả năng hấp thu.

Một số loại rau đáng chú ý gồm

• Cải xoăn
• Cải thìa
• Rau cải xanh
• Bông cải xanh
• Một số loại rau họ cải

Trong nhóm rau xanh dễ hấp thu calcium, cải thìa và một số rau họ cải thường là lựa chọn tốt.

Ngược lại, một số rau có tổng lượng calcium cao nhưng đồng thời chứa nhiều oxalate làm giảm khả năng hấp thu.

Ví dụ rau bina có calcium nhưng oxalate cao nên tỷ lệ calcium được hấp thu không cao bằng một số loại cải khác.

Vì vậy nhiều nhất về con số chưa chắc đồng nghĩa tốt nhất về khả năng sử dụng.

Cải xoăn có nhiều Canxi không?

Có.

Cải xoăn là một trong những loại rau xanh thường được nhắc đến khi nói về nguồn calcium thực vật.

Ngoài calcium, cải xoăn còn cung cấp

• Vitamin K
• Vitamin C
• Chất xơ
• Folate
• Một số carotenoid

Đây là lựa chọn phù hợp để bổ sung rau xanh vào khẩu phần nhưng không nên xem là nguồn calcium duy nhất.

Quả gì nhiều canxi nhất?

So với sữa, cá ăn cả xương hoặc đậu phụ, trái cây thường không phải nhóm thực phẩm giàu calcium nhất.

Tuy nhiên, một số loại quả có thể đóng góp lượng đáng kể.

Ví dụ

• Cam
• Quýt
• Sung
• Dâu đen
• Một số loại quả khô

Trong đó quả sung đặc biệt sung khô thường có lượng calcium cao hơn nhiều loại trái cây tươi.

Tuy nhiên quả khô cũng chứa lượng đường và năng lượng tập trung hơn.

Do đó không nên ăn quá nhiều chỉ với mục tiêu bổ sung calcium.

Cam có nhiều Canxi không?

Cam có chứa calcium nhưng không thuộc nhóm nguồn calcium cao nhất.

Ưu điểm của cam là cung cấp thêm

• Vitamin C
• Folate
• Chất xơ
• Flavonoid

Một số loại nước cam đóng hộp được tăng cường calcium, khi đó lượng calcium có thể cao hơn nhiều so với nước cam tự nhiên.

Nếu mua sản phẩm tăng cường nên xem bảng dinh dưỡng.

Các loại thịt giàu canxi

Nếu hỏi các loại thịt giàu canxi cần lưu ý rằng thịt cơ thông thường như

• Thịt bò
• Thịt heo
• Thịt gà

không phải nguồn calcium nổi bật.

Thịt chủ yếu cung cấp

• Protein
• Sắt
• Zinc
• Vitamin B12

Nguồn calcium động vật đáng chú ý hơn thường nằm ở thực phẩm có phần xương được ăn trực tiếp.

Ví dụ

• Cá mòi
• Cá cơm
• Cá nhỏ kho mềm
• Cá hồi đóng hộp có xương
• Tôm nhỏ ăn nguyên con

Do đó nếu mục tiêu là bổ sung calcium không nên tập trung vào thịt mà nên ưu tiên cá ăn cả xương.

Cá nhỏ có nhiều Canxi hơn thịt không?

Thường là có, đặc biệt khi ăn cả phần xương.

Phần thịt cá không nhất thiết chứa lượng calcium rất cao.

Nguồn calcium chính nằm ở bộ xương.

Vì vậy, cá mòi đóng hộp có xương hoặc cá nhỏ ăn nguyên con là lựa chọn tốt hơn thịt bò hoặc thịt gà nếu mục tiêu chính là calcium.

Tôm có nhiều Canxi không?

Tôm có chứa calcium nhưng phần thịt không phải nguồn calcium đặc biệt cao.

Phần vỏ chứa nhiều khoáng hơn trong đó có calcium.

Tuy nhiên, vỏ tôm còn chứa chitin cả không phải phần thực phẩm dễ tiêu hóa nhất.

Do đó không nên cố ăn nhiều vỏ tôm chỉ để bổ sung calcium.

Tôm nhỏ ăn nguyên con hoặc cá nhỏ ăn cả xương thường là lựa chọn thực tế hơn.

Hạ Canxi nên ăn gì?

Nếu nguyên nhân liên quan đến khẩu phần calcium thấp có thể tăng

• Sữa
• Sữa chua
• Phô mai
• Cá mòi
• Cá nhỏ ăn cả xương
• Đậu phụ
• Sữa đậu nành tăng cường calcium
• Cải thìa
• Cải xoăn
• Vừng
• Hạt chia

Ngoài calcium cần chú ý

• Vitamin D
• Magnesium
• Protein

vì những chất này đều liên quan đến chuyển hóa xương và calcium.

Hạ canxi có nên uống sữa ngay không?

Nếu chỉ là thiếu calcium trong khẩu phần, uống sữa có thể giúp bổ sung dinh dưỡng.

Tuy nhiên hạ canxi máu cấp tính nặng không thể chỉ xử lý bằng một ly sữa.

Nếu có

• Co giật
• Co cứng cơ rõ
• Khó thở
• Ngất
• Rối loạn nhịp tim

cần được đánh giá y tế sớm.

Trong tình trạng hạ calcium nặng có thể cần calcium đường tĩnh mạch và theo dõi chuyên môn.

Có nên tự uống Canxi khi bị chóng mặt?

Không nên mặc định chóng mặt là do hạ calcium.

Nếu chỉ chóng mặt mà không có bằng chứng thiếu calcium thì tự uống lượng lớn calcium có thể không giải quyết đúng nguyên nhân.

Nên xem thêm

• Huyết áp
• Đường huyết
• Tình trạng thiếu máu
• Nước uống
• Giấc ngủ
• Các triệu chứng đi kèm

Nếu chóng mặt tái diễn nên tìm nguyên nhân cụ thể.

Làm sao phòng thiếu Canxi?

Có thể duy trì chế độ ăn đa dạng với

• Sữa hoặc sữa chua
• Đậu phụ
• Cá nhỏ
• Rau xanh
• Các loại hạt

Đồng thời bảo đảm

• Vitamin D phù hợp
• Vận động thường xuyên
• Protein đầy đủ
• Không hút thuốc
• Hạn chế rượu bia quá mức

Viên calcium chỉ là một trong nhiều phương án bổ sung.

Uống quá nhiều Canxi có tốt không?

Không.

Bổ sung quá mức có thể gây

• Táo bón
• Đầy bụng
• Tăng calcium máu
• Tăng calcium niệu
• Sỏi thận ở một số người
• Tương tác với thuốc

Do đó không nên vì sợ hạ canxi mà tự uống calcium liều cao kéo dài.

Hạ canxi là gì? Đây là cách gọi phổ biến của tình trạng hạ canxi máu, khi nồng độ calcium trong máu thấp hơn bình thường. Hạ calcium có thể xuất hiện từ từ hoặc hạ canxi đột ngột gây các biểu hiện như tê tay chân, chuột rút, co cơ và đôi khi chóng mặt.

Tuy nhiên hạ canxi chóng mặt không phải dấu hiệu đặc hiệu vì chóng mặt còn có rất nhiều nguyên nhân khác.

Về lượng canxi cần thiết mỗi ngày, người trưởng thành thường cần khoảng 1.000 mg calcium từ tổng chế độ ăn và sản phẩm bổ sung trong khi một số nhóm tuổi có thể cần nhiều hơn.