Nhựa Thông

Nhựa thông là vật liệu có nguồn gốc từ cây thông. Trong thương mại nhựa thông thường chỉ rosin tức phần nhựa rắn thu được sau khi chưng cất nhựa cây thông mục đích tách dầu thông.

Rosin chủ yếu chứa các axit nhựa trong đó nhóm axit abietic chiếm tỷ lệ đáng kể. Vật liệu thường có màu vàng nhạt đến nâu hổ phách, giòn ở nhiệt độ thường và mềm khi gia nhiệt.

Nhựa thông lấy từ đâu

Nhựa thông được lấy chủ yếu từ các loài cây thuộc chi Pinus.

Có ba nguồn chính

• Gum rosin lấy từ nhựa tiết ra khi khai thác thân cây thông sống.
• Wood rosin thu hồi từ gỗ thông già hoặc gốc thông.
• Tall oil rosin thu được từ tall oil, một sản phẩm phụ của công nghiệp sản xuất bột giấy kraft.

Sau khi xử lý cả chưng cất thì phần dễ bay hơi tạo dầu thông còn phần rắn còn lại là rosin.

Nhựa thông dùng để làm gì?

Nhựa thông và các dẫn xuất của nó được dùng rộng rãi trong công nghiệp

• sản xuất keo nóng chảy;
• keo nhạy áp và băng dính;
• mực in;
• sơn và vecni;
• sơn kẻ đường nhiệt dẻo;
• cao su;
• giấy và chất hồ giấy;
• chất trợ hàn trong hàn điện tử;
• sản xuất ester rosin và các loại nhựa thông biến tính;
• một số sản phẩm mỹ phẩm, thực phẩm hoặc dược phẩm khi sử dụng đúng cấp nguyên liệu và tiêu chuẩn cho phép.

Nhựa thông có tác dụng gì?

Tác dụng phụ thuộc vào từng công thức. Trong công nghiệp, nhựa thông thường được dùng để

• tăng độ bám dính;
• tăng độ tack cho keo;
• tăng độ bóng cho sơn và mực;
• tạo màng và liên kết pigment;
• điều chỉnh độ cứng và điểm hóa mềm;
• cải thiện khả năng tương hợp giữa polymer và các thành phần khác;
• làm chất trợ hàn nhờ khả năng hỗ trợ loại bỏ lớp oxit trên bề mặt kim loại khi gia nhiệt.

Nhựa thông nguyên chất thường được biến tính hoặc este hóa để đạt tính chất phù hợp hơn cho từng ứng dụng.

Nhựa thông có độc không?

Không nên đánh giá đơn giản là độc hoặc không độc.

Rosin công nghiệp thông thường không phải chất có độc tính cấp tính rất cao nhưng có thể gây

• kích ứng da;
• kích ứng mắt;
• dị ứng da ở người nhạy cảm;
• kích ứng đường hô hấp khi hít phải khói hoặc hơi phát sinh lúc gia nhiệt.

Khói rosin trong quá trình hàn điện tử đặc biệt cần được kiểm soát bằng thông gió hoặc hút khí tại nguồn.

Nhựa thông dùng trong thực phẩm, mỹ phẩm hoặc các sản phẩm tiếp xúc với con người phải là grade phù hợp cả đáp ứng tiêu chuẩn riêng. Không nên dùng nhựa thông công nghiệp thay thế cho nguyên liệu cấp thực phẩm.

Nhựa thông có dẫn điện không?

Ở trạng thái khô, nhựa thông là chất cách điện tương đối tốt chứ không phải vật liệu dẫn điện như kim loại.

Vì đặc tính này mà rosin từng được sử dụng nhiều trong ngành điện và điện tử, đặc biệt trong chất trợ hàn.

Khả năng cách điện thực tế còn phụ thuộc vào

• độ tinh khiết;
• độ ẩm;
• nhiệt độ;
• tạp chất;
• các phụ gia có trong sản phẩm.

Do đó không nên xem mọi sản phẩm chứa nhựa thông đều là chất cách điện tốt như nhau.

Cách sử dụng nhựa thông

Cách sử dụng phụ thuộc vào mục đích.

Trong keo, nhựa thông thường được phối trộn với EVA, SIS, SBS, cao su hoặc polymer khác để tăng độ dính.

Trong sơn và mực in, rosin hoặc rosin biến tính được hòa tan hay phối hợp với các loại nhựa khác tạo chất kết dính.

Trong hàn điện tử, rosin được dùng làm thành phần flux hỗ trợ làm sạch bề mặt kim loại khi hàn.

Trong sơn giao thông nhiệt dẻo, rosin ester đóng vai trò nhựa liên kết giữa pigment, chất độn, hạt thủy tinh và các phụ gia.

Khi gia nhiệt nhựa thông cần tránh nhiệt độ quá cao và phải có hệ thống thông gió phù hợp.

Nhựa thông là chất rắn vô định hình

Đúng. Rosin thường được xem là chất rắn vô định hình tức không có cấu trúc tinh thể đều đặn như nhiều chất rắn kết tinh.

Ở nhiệt độ thường rosin thường

• cứng;
• giòn;
• có bề mặt dạng thủy tinh;
• màu vàng nhạt đến nâu;
• mềm dần khi tăng nhiệt thay vì có một điểm nóng chảy sắc nét như chất tinh thể tinh khiết.

Vì vậy trong kỹ thuật người ta thường quan tâm đến điểm hóa mềm – softening point hơn là một nhiệt độ nóng chảy cố định.