Đạm cá là gì? Tác dụng, cách ủ và những nhược điểm cần biết

Trong sản xuất nông nghiệp đặc biệt là trồng rau, cây ăn trái và hoa kiểng, đạm cá được nhiều nhà vườn lựa chọn như một nguồn dinh dưỡng hữu cơ giàu đạm. Sản phẩm có thể được tạo ra bằng cách thủy phân hoặc ủ nguyên liệu từ cá, phụ phẩm cá và các nguồn giàu protein khác tạo thành dung dịch chứa amino acid, peptide và nhiều chất dinh dưỡng.

Vậy đạm cá có tác dụng gì, đạm cá amino khác gì đạm cá thông thường, humic đạm cá là gì và cách ủ đạm cá tại nhà ra sao? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn.

Đạm cá là gì?

Đạm cá là sản phẩm dinh dưỡng được tạo ra từ cá hoặc phụ phẩm thủy sản như đầu cá, xương, nội tạng và thịt cá dư thừa.

Protein trong cá được phân giải thành các hợp chất nhỏ hơn như peptide và amino acid. Tùy phương pháp sản xuất mà đạm cá có thể ở dạng dịch lỏng hoặc cô đặc.

Trong nông nghiệp, sản phẩm này thường được sử dụng làm nguồn bổ sung đạm hữu cơ cho cây trồng.

Ngoài nitơ, một số loại đạm cá còn cung cấp

• Amino acid.
• Khoáng chất.
• Phospho.
• Kali.
• Canxi.
• Một số nguyên tố vi lượng.

Thành phần cụ thể phụ thuộc nguyên liệu cá, phương pháp ủ và công thức của từng sản phẩm.

Đạm cá có tác dụng gì?

Một trong những câu hỏi phổ biến nhất là đạm cá có tác dụng gì đối với cây trồng.

Bổ sung nguồn đạm

Đạm là một trong ba nguyên tố đa lượng quan trọng đối với cây bên cạnh lân và kali.

Nitơ tham gia vào quá trình hình thành diệp lục, protein và nhiều hợp chất cần thiết cho sinh trưởng.

Khi được sử dụng phù hợp, đạm cá có thể hỗ trợ cây phát triển thân, lá với duy trì màu xanh của bộ lá.

Cung cấp amino acid

Amino acid là thành phần cấu tạo protein. Trong các sản phẩm đã được thủy phân tốt, amino acid có thể tồn tại ở dạng cây dễ tiếp cận hơn so với protein nguyên vẹn.

Đây cũng là lý do các sản phẩm đạm cá amino ngày càng phổ biến.

Hỗ trợ cây phục hồi

Đạm cá thường được nhà vườn sử dụng trong những giai đoạn cây cần phục hồi sau khi thu hoạch, thay chậu, cắt tỉa hay chịu điều kiện môi trường không thuận lợi.

Tuy nhiên, hiệu quả còn phụ thuộc tình trạng đất, loại cây, thời điểm và liều lượng sử dụng.

Bổ sung chất hữu cơ cho đất

Một số loại đạm cá chứa nhiều chất hữu cơ góp phần bổ sung nguồn carbon và dinh dưỡng cho hệ sinh vật đất.

Nếu kết hợp với phương pháp chăm sóc đất hợp lý, sản phẩm có thể hỗ trợ môi trường đất thuận lợi hơn cho rễ và vi sinh vật.

Đạm cá amino là gì?

Đạm cá amino là cách gọi các sản phẩm đạm cá trong đó protein đã được phân giải đáng kể thành amino acid và peptide có kích thước nhỏ.

Quá trình này có thể thực hiện bằng

• Enzyme.
• Vi sinh vật.
• Phương pháp thủy phân phù hợp.

So với nguyên liệu cá chưa được phân giải, dạng amino có ưu điểm là thành phần dinh dưỡng đã ở dạng đơn giản hơn.

Sản phẩm thường được dùng qua tưới gốc hay phun lá tùy hướng dẫn của nhà sản xuất.

Tuy nhiên không phải cứ ghi amino là chất lượng giống nhau. Người sử dụng nên kiểm tra

• Hàm lượng amino acid.
• Hàm lượng đạm tổng.
• Tỷ lệ hữu cơ.
• Độ pH.
• Thành phần bổ sung.
• Liều lượng khuyến nghị.

Humic đạm cá là gì?

Humic đạm cá là sản phẩm kết hợp giữa nguồn dinh dưỡng từ cá và các hợp chất humic như humic acid hoặc fulvic acid.

Hai nhóm thành phần này có vai trò khác nhau.

Đạm cá chủ yếu cung cấp amino acid và nguồn nitơ hữu cơ trong khi humic thường được sử dụng với mục tiêu hỗ trợ môi trường đất, khả năng trao đổi dinh dưỡng và hoạt động của vùng rễ.

Nhờ sự kết hợp này, humic đạm cá thường được sử dụng trong các chương trình chăm sóc đất và cây trồng theo hướng hữu cơ hay giảm phụ thuộc vào một nguồn phân đơn lẻ.

Tuy nhiên, sản phẩm không nên được xem là thay thế hoàn toàn tất cả các loại phân bón khác. Cây vẫn cần cân đối đạm, lân, kali, trung lượng và vi lượng theo từng giai đoạn sinh trưởng.

Cách ủ đạm cá tại nhà

Cách ủ đạm cá có nhiều phương pháp khác nhau. Một trong những cách phổ biến là ủ cá với nguồn đường và chế phẩm vi sinh.

Nguyên liệu có thể gồm

• Cá hoặc phụ phẩm cá.
• Mật rỉ đường hoặc đường nâu.
• Chế phẩm vi sinh phù hợp.
• Nước sạch.
• Thùng nhựa có nắp.

Bước 1 Chuẩn bị nguyên liệu cá

Cá nên được cắt nhỏ để tăng diện tích tiếp xúc và giúp quá trình phân giải diễn ra thuận lợi hơn.

Không nên dùng thùng kim loại vì môi trường ủ có thể gây ăn mòn.

Bước 2 Trộn với nguồn đường

Mật rỉ đường thường được sử dụng cung cấp nguồn carbon cho vi sinh vật.

Tỷ lệ thực tế thay đổi tùy công thức nhưng điều quan trọng là hỗn hợp cần đủ nguồn đường để hỗ trợ quá trình lên men.

Bước 3 Bổ sung chế phẩm vi sinh

Có thể sử dụng các chế phẩm vi sinh được thiết kế cho ủ phân hữu cơ hoặc thủy phân protein.

Nên tuân thủ đúng hướng dẫn của sản phẩm thay vì tự tăng liều.

Bước 4 Tiến hành ủ

Cho hỗn hợp vào thùng không nên đổ quá đầy vì quá trình lên men có thể sinh khí.

Thùng cần được đặt ở nơi thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp.

Trong giai đoạn đầu nên kiểm tra định kỳ để tránh áp suất khí tích tụ quá mức trong thùng kín.

Bước 5 Lọc và sử dụng

Khi nguyên liệu đã phân giải tốt có thể lọc lấy phần dịch.

Dung dịch đạm cá tự ủ thường cần pha loãng trước khi tưới. Không nên tưới trực tiếp ở nồng độ cao lên rễ hoặc lá vì có thể gây tổn thương cây.

Cách nhận biết đạm cá ủ tương đối ổn định

Một mẻ ủ tốt thường có nguyên liệu đã phân giải đáng kể và không còn những mảng cá lớn khó phân hủy.

Mùi vẫn có thể khá đặc trưng nhưng không nên xuất hiện những dấu hiệu bất thường như

• Mùi thối quá mạnh kéo dài.
• Nấm lạ phát triển dày.
• Xuất hiện giòi số lượng lớn.
• Hỗn hợp đổi màu bất thường.
• Thùng phồng căng do khí tích tụ.

Nếu quá trình ủ có dấu hiệu hư hỏng rõ rệt không nên sử dụng trực tiếp cho cây.

Cách sử dụng đạm cá

Đạm cá có thể được dùng theo một số hình thức như tưới gốc hoặc phun lá.

Tưới gốc

Dung dịch được pha loãng theo tỷ lệ phù hợp rồi tưới quanh vùng rễ.

Phương pháp này thường được sử dụng cho

• Rau.
• Cây ăn trái.
• Hoa.
• Cây cảnh.

Phun qua lá

Một số sản phẩm thương mại cho phép sử dụng qua lá.

Khi phun nên chọn thời điểm sáng sớm hoặc chiều mát với tránh phun khi trời quá nóng.

Với đạm cá tự ủ cần lọc rất kỹ tránh làm nghẹt vòi phun và nên thử ở nồng độ thấp trước khi sử dụng rộng rãi.

Nhược điểm của đạm cá

Bên cạnh ưu điểm người dùng cũng nên hiểu rõ nhược điểm của đạm cá.

Có mùi đặc trưng

Đây là nhược điểm dễ nhận thấy nhất.

Đạm cá tự ủ không đúng cách có thể tạo mùi rất mạnh gây khó chịu cả thu hút ruồi, côn trùng hoặc động vật.

Khó kiểm soát thành phần khi tự ủ

Khác với phân bón công nghiệp có công bố thành phần cụ thể, đạm cá tự làm rất khó xác định chính xác hàm lượng nitơ, amino acid và khoáng chất.

Hai mẻ ủ từ nguyên liệu khác nhau có thể cho chất lượng hoàn toàn khác nhau.

Có nguy cơ gây hại nếu dùng quá đậm đặc

Đạm cá chứa khá nhiều hợp chất giàu nitơ.

Sử dụng nồng độ cao hoặc quá thường xuyên có thể khiến cây phát triển lá quá mạnh, mất cân đối dinh dưỡng hay gây ảnh hưởng đến rễ.

Không cung cấp đầy đủ mọi dưỡng chất

Một trong những nhược điểm của đạm cá là nhiều người cho rằng chỉ cần dùng đạm cá là đủ cho cây.

Trên thực tế, cây còn cần lân, kali, canxi, magie, lưu huỳnh và các nguyên tố vi lượng.

Nếu chỉ bổ sung nhiều đạm nhưng thiếu kali hoặc lân, cây có thể phát triển thân lá mạnh nhưng ra hoa, đậu quả và chất lượng quả không đạt mong muốn.

Có nên kết hợp humic đạm cá với phân bón khác?

Có thể, nhưng cần dựa vào nhu cầu của cây.

Ví dụ, trong giai đoạn phát triển thân lá, cây có thể cần lượng đạm cao hơn. Khi chuyển sang giai đoạn ra hoa và nuôi trái, nhu cầu về kali và các dưỡng chất khác có thể tăng.

Do đó humic đạm cá nên được xem là một phần của chương trình dinh dưỡng tổng thể thay vì sử dụng đơn độc trong mọi giai đoạn.

Việc bón quá nhiều loại cùng lúc cũng không cần thiết mà có thể gây lãng phí.

Những lưu ý khi sử dụng đạm cá

Để sử dụng đạm cá hiệu quả hơn nên chú ý

• Pha đúng nồng độ.
• Thử trên diện tích nhỏ trước.
• Không tưới quá thường xuyên.
• Tránh sử dụng dung dịch chưa lên men ổn định.
• Không để dung dịch tiếp xúc trực tiếp với hoa hoặc quả sắp thu hoạch nếu sản phẩm không có hướng dẫn phù hợp.
• Bảo quản trong dụng cụ kín và nơi thoáng mát.
• Kết hợp với chế độ dinh dưỡng cân đối.

Với sản phẩm thương mại nên ưu tiên liều lượng do nhà sản xuất khuyến nghị.

Đạm cá là nguồn dinh dưỡng hữu cơ được tạo ra từ cá hoặc phụ phẩm thủy sản cung cấp nitơ, amino acid và một số khoáng chất cho cây trồng. Khi tìm hiểu đạm cá có tác dụng gì, có thể thấy sản phẩm chủ yếu hỗ trợ bổ sung đạm, amino acid và dinh dưỡng hữu cơ cho cây.

Đạm cá amino là dạng protein cá đã được phân giải thành các hợp chất nhỏ hơn còn humic đạm cá kết hợp thêm các thành phần humic nhằm hỗ trợ đất và vùng rễ.