Vai trò của phân bón và cách chọn phân cho sầu riêng, cây cảnh, cây ăn quả

Trong sản xuất nông nghiệp và chăm sóc cây trồng phân bón là nguồn cung cấp dinh dưỡng quan trọng giúp cây sinh trưởng, phát triển bộ rễ, tạo thân lá, ra hoa và nuôi quả. Tuy nhiên mỗi loại cây và mỗi giai đoạn sinh trưởng lại có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Vì vậy, việc lựa chọn đúng loại phân có ảnh hưởng lớn đến hiệu quả chăm sóc.

Bên cạnh việc tìm hiểu vai trò của phân bón, người trồng còn thường quan tâm đến phân bón kích rễ, phân bón sầu riêng, phân bón cây cảnh và phân bón cho cây ăn quả. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về từng nhóm và cách sử dụng phù hợp.

Vai trò của phân bón đối với cây trồng

Vai trò của phân bón trước hết là bổ sung các nguyên tố dinh dưỡng cần thiết mà đất không thể cung cấp đầy đủ cho cây trong suốt quá trình sinh trưởng.

Các nguyên tố dinh dưỡng thường được chia thành ba nhóm chính.

Nhóm đa lượng

Bao gồm

• Đạm – N.
• Lân – P.
• Kali – K.

Đây là ba nguyên tố cây cần với lượng tương đối lớn.

Đạm có vai trò trong phát triển thân, lá với hình thành protein.

Lân liên quan đến phát triển bộ rễ cả trao đổi năng lượng và nhiều quá trình sinh trưởng.

Kali tham gia điều hòa nước, hoạt hóa enzyme cả hỗ trợ các giai đoạn hình thành, nuôi quả hoặc củ.

Nhóm trung lượng

Bao gồm

• Canxi.
• Magie.
• Lưu huỳnh.

Các nguyên tố này tham gia vào cấu trúc tế bào, quang hợp và nhiều quá trình chuyển hóa.

Nhóm vi lượng

Bao gồm

• Sắt.
• Kẽm.
• Bo.
• Mangan.
• Đồng.
• Molypden.

Cây cần vi lượng với lượng nhỏ hơn nhưng thiếu vẫn có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng.

Phân bón giúp cải thiện sinh trưởng như thế nào?

Một trong những vai trò của phân bón quan trọng là cung cấp dinh dưỡng đúng vào những thời điểm cây có nhu cầu cao.

Ví dụ trong giai đoạn cây con, dinh dưỡng cần tập trung vào phát triển bộ rễ cả hình thành thân lá.

Khi cây bước vào giai đoạn sinh trưởng mạnh thì nhu cầu đạm thường tăng.

Đến thời kỳ ra hoa và nuôi quả, tỷ lệ lân, kali, canxi, bo và các chất khác có thể cần được điều chỉnh.

Do đó không nên sử dụng một công thức phân duy nhất trong toàn bộ chu kỳ sinh trưởng.

Phân bón kích rễ là gì?

Phân bón kích rễ là cách gọi chung cho những sản phẩm được thiết kế nhằm hỗ trợ quá trình hình thành cả phát triển bộ rễ.

Tùy từng loại mà thành phần có thể gồm

• Lân.
• Humic acid.
• Fulvic acid.
• Amino acid.
• Chiết xuất rong biển.
• Vi lượng.
• Các hợp chất hỗ trợ sinh trưởng.

Phân kích rễ thường được sử dụng trong các trường hợp

• Cây mới trồng.
• Cây vừa sang chậu.
• Cây mới ghép.
• Cây cần phục hồi bộ rễ.
• Cây sau thời gian bị úng hoặc khô hạn.
• Cây lâu năm sau thu hoạch.

Tuy nhiên kích rễ không đồng nghĩa với việc chỉ cần sử dụng một sản phẩm là rễ sẽ phát triển tốt. Đất phải đủ thoáng, độ ẩm phù hợp không bị úng kéo dài.

Cách sử dụng phân bón kích rễ

Phân bón kích rễ có thể được sử dụng theo nhiều cách như tưới gốc, trộn vào giá thể hay phối hợp với phân hữu cơ.

Với cây mới trồng nên ưu tiên liều nhẹ theo hướng dẫn trên bao bì.

Bón nồng độ quá cao vào vùng rễ non có thể gây tác dụng ngược.

Đối với cây lâu năm phân kích rễ thường được tưới vào vùng đất có nhiều rễ hấp thu thay vì đổ tập trung sát thân cây.

Ngoài ra nếu sản phẩm có humic hoặc hữu cơ có thể kết hợp với biện pháp cải tạo đất tạo môi trường thuận lợi hơn cho rễ.

Phân bón sầu riêng nên chọn loại nào?

Phân bón sầu riêng cần được lựa chọn theo từng giai đoạn vì là cây lâu năm có chu kỳ dinh dưỡng tương đối phức tạp.

Giai đoạn cây con

Cây sầu riêng non cần ưu tiên phát triển

• Bộ rễ.
• Thân.
• Cành.
• Lá.

Ở giai đoạn này có thể sử dụng phân hữu cơ hoai mục kết hợp NPK có tỷ lệ phù hợp đồng thời bổ sung humic hoặc các sản phẩm hỗ trợ rễ khi cần.

Giai đoạn phát triển tán

Khi cây đang xây dựng bộ khung, nhu cầu đạm thường cao hơn.

Tuy nhiên vẫn cần cân đối lân, kali, canxi và magie.

Bón quá nhiều đạm có thể khiến cây phát triển đọt quá mạnh nhưng mô cây kém cân đối.

Giai đoạn chuẩn bị ra hoa

Khi cây chuyển từ sinh trưởng sinh dưỡng sang sinh sản, chương trình phân bón sầu riêng thường được điều chỉnh theo hướng giảm đạm và cân đối lại lân, kali.

Ngoài ra, bo, canxi và một số vi lượng cũng có thể được quan tâm tùy tình trạng cây.

Giai đoạn nuôi trái

Trong thời kỳ nuôi trái, cây sầu riêng cần lượng dinh dưỡng lớn.

Kali, canxi, magie và các chất khác cần được cân đối với đạm và lân.

Không nên chỉ tăng kali quá mức vì dinh dưỡng mất cân đối có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu các nguyên tố khác.

Phân bón cây cảnh

Phân bón cây cảnh có thể được chia theo mục đích chăm sóc.

Đối với cây cảnh lấy lá thường ưu tiên các công thức giúp duy trì sinh trưởng thân và lá.

Đối với cây cảnh ra hoa, chế độ phân có thể được điều chỉnh khi cây bước vào giai đoạn hình thành nụ.

Một số nhóm phân thường dùng cho cây cảnh gồm

• NPK dạng hạt.
• Phân tan chậm.
• Phân hữu cơ.
• Phân trùn quế.
• Phân rong biển.
• Amino acid.
• Phân bón lá.
• Trung vi lượng.

Đối với cây trồng trong chậu cần đặc biệt chú ý liều lượng vì lượng đất ít và khả năng tích tụ muối cao hơn so với cây trồng ngoài vườn.

Cách bón phân cho cây cảnh trong chậu

Khi sử dụng phân bón cây cảnh nên bón lượng nhỏ cả chia thành nhiều lần.

Không nên rải phân hóa học sát thân hoặc rễ non.

Nếu sử dụng phân tan chậm cần chọn lượng phù hợp với kích thước chậu.

Đối với phân bón lá nên phun đúng nồng độ tránh thời điểm nắng gắt.

Ngoài ra, cây cảnh trong nhà thường sinh trưởng chậm hơn cây ngoài trời do ánh sáng thấp vì vậy nhu cầu phân bón cũng có thể thấp hơn.

Phân bón cho cây ăn quả gồm những loại nào?

Phân bón cho cây ăn quả thường gồm nhiều nhóm khác nhau.

Phân hữu cơ

Phân hữu cơ giúp bổ sung chất hữu cơ cho đất với hỗ trợ môi trường vùng rễ.

Có thể sử dụng

• Phân chuồng hoai.
• Phân hữu cơ vi sinh.
• Compost.
• Phân gà đã xử lý.
• Phân hữu cơ khoáng.

Phân NPK

NPK là nguồn cung cấp đạm, lân và kali chính trong nhiều vườn cây ăn quả.

Công thức cần thay đổi theo từng giai đoạn.

Phân trung vi lượng

Canxi, magie, bo, kẽm và các nguyên tố khác có thể được bổ sung khi cây hoặc đất có nhu cầu.

Phân sinh học

Humic, amino acid, rong biển hoặc các sản phẩm sinh học có thể được sử dụng bổ trợ cho chương trình dinh dưỡng.

Bón phân cho cây ăn quả theo từng giai đoạn

Một chương trình phân bón cho cây ăn quả thường được chia thành nhiều thời kỳ.

Sau thu hoạch

Mục tiêu chính là giúp cây phục hồi bộ lá, rễ và tích lũy dinh dưỡng.

Có thể kết hợp phân hữu cơ với NPK phù hợp.

Trước ra hoa

Giai đoạn này cần điều chỉnh dinh dưỡng hạn chế cây ra đọt quá mạnh cả chuẩn bị cho quá trình sinh sản.

Sau đậu quả

Khi trái bắt đầu phát triển cây cần nguồn dinh dưỡng ổn định.

Giai đoạn nuôi trái

Kali thường được chú ý nhiều hơn đồng thời cần bổ sung cân đối canxi, magie và các nguyên tố khác.

Sau thu hoạch

Chu kỳ lại quay về giai đoạn phục hồi cây.

Phân bón có thay thế việc cải tạo đất không?

Không.

Dù vai trò của phân bón rất quan trọng phân bón không thể thay thế hoàn toàn các biện pháp quản lý đất.

Cây muốn hấp thu dinh dưỡng tốt cần có

• Đất thoáng.
• Độ ẩm phù hợp.
• pH thích hợp.
• Hệ rễ khỏe.
• Chất hữu cơ đầy đủ.
• Môi trường vi sinh đất cân bằng.

Nếu đất bị nén chặt hay ngập úng thì bón thêm nhiều phân chưa chắc giúp cây hấp thu tốt hơn.

Những lỗi thường gặp khi bón phân

Một số lỗi phổ biến gồm

• Bón quá nhiều đạm.
• Dùng một công thức NPK quanh năm.
• Bón sát gốc.
• Bón khi đất quá khô.
• Tăng liều phân kích rễ quá mức.
• Không bổ sung hữu cơ.
• Chỉ quan tâm NPK mà bỏ qua trung vi lượng.
• Bón nhiều loại cùng lúc nhưng không tính tổng dinh dưỡng.

Những lỗi có thể làm tăng chi phí nhưng hiệu quả không tương xứng.

Cách lựa chọn phân bón phù hợp

Khi lựa chọn phân nên dựa trên

• Loại cây.
• Tuổi cây.
• Giai đoạn sinh trưởng.
• Loại đất.
• Tình trạng bộ rễ.
• Mục tiêu chăm sóc.
• Thành phần phân bón.
• Liều lượng được khuyến cáo.

Ví dụ phân bón kích rễ phù hợp hơn khi mục tiêu chính là hỗ trợ vùng rễ trong khi cây đang nuôi trái lại cần chương trình NPK và trung vi lượng khác.

Vai trò của phân bón là cung cấp các chất dinh dưỡng cần thiết cho cây từ đạm, lân, kali đến trung và vi lượng. Tuy nhiên hiệu quả chỉ đạt được khi sử dụng đúng loại, đúng liều và đúng giai đoạn.

Phân bón kích rễ thường được sử dụng khi cây cần phát triển hoặc phục hồi bộ rễ. Phân bón sầu riêng cần thay đổi theo giai đoạn cây con, phát triển tán, ra hoa cả nuôi trái. Phân bón cây cảnh nên được sử dụng với lượng vừa phải đặc biệt đối với cây trồng trong chậu. Trong khi đó, phân bón cho cây ăn quả thường cần kết hợp hữu cơ, NPK và trung vi lượng theo từng thời kỳ.