Nhựa thông hàn chì, hàn thiếc công dụng và cách sử dụng đúng

Trong quá trình sửa chữa đồ điện tử, nối dây điện hoặc hàn linh kiện lên bo mạch, ngoài mỏ hàn và thiếc hàn thì nhựa thông cũng là một vật liệu quen thuộc. Nhựa thông hàn chì và nhựa thông hàn thiếc giúp mối hàn dễ ăn hơn hạn chế hiện tượng thiếc vo thành cục cả hỗ trợ tạo ra bề mặt mối hàn đẹp, chắc chắn.

Hiện nay, nhựa thông có nhiều dạng như nhựa thông rắn, nhựa thông lỏng hay nhựa thông nước. Mỗi loại có ưu điểm riêng phù hợp với những nhu cầu khác nhau. Vậy nhựa thông có tác dụng gì khi hàn, cách dùng thế nào và nên dùng mỡ hàn hay nhựa thông? Nội dung dưới đây sẽ giải đáp chi tiết.

Nhựa thông hàn chì là gì?

Nhựa thông hàn chì là loại chất trợ hàn thường được sử dụng trong công việc hàn điện tử. Thành phần truyền thống có nguồn gốc từ nhựa cây thông được xử lý để có khả năng hỗ trợ quá trình nóng chảy và bám dính của kim loại hàn.

Trong thực tế, nhiều người vẫn gọi công việc hàn điện tử là hàn chì mặc dù ngày nay thiếc hàn không chì hoặc hợp kim thiếc cũng được sử dụng rất phổ biến.

Khi được làm nóng bằng mỏ hàn, nhựa thông sẽ chảy ra và hoạt động như một chất trợ hàn giúp xử lý lớp oxy hóa trên bề mặt kim loại nhờ đó thiếc có thể lan đều và bám vào chân linh kiện hoặc dây dẫn dễ dàng hơn.

Nhựa thông hàn thiếc có khác nhựa thông hàn chì không?

Về công dụng, nhựa thông hàn thiếc và nhựa thông dùng hàn chì thường được hiểu gần giống nhau.

Điểm chung là chúng đều đóng vai trò chất trợ hàn hay còn gọi là flux. Công dụng chính không phải tạo liên kết cơ học mà là giúp thiếc hàn tiếp xúc và bám tốt hơn lên bề mặt kim loại.

Trong các loại dây thiếc điện tử hiện đại, nhà sản xuất thường đã đặt sẵn lõi flux ở bên trong. Khi dây thiếc nóng chảy, chất trợ hàn cũng thoát ra cùng lúc.

Tuy vậy với các bề mặt bị oxy hóa, chân linh kiện cũ hoặc những mối hàn khó ăn thiếc sử dụng thêm nhựa thông vẫn rất hữu ích.

Nhựa thông có tác dụng gì khi hàn?

Nếu bạn thắc mắc nhựa thông có tác dụng gì khi hàn thì có thể hiểu qua một số chức năng chính.

Trước hết, nhựa thông giúp loại bỏ hay hạn chế lớp oxy hóa trên bề mặt kim loại là yếu tố rất quan trọng vì lớp oxy hóa khiến thiếc khó bám vào dây đồng, chân linh kiện hay pad trên mạch in.

Thứ hai, nhựa thông giúp thiếc nóng chảy và lan đều hơn trên bề mặt.

Khi thiếu chất trợ hàn, thiếc có thể tụ lại thành cục hoặc không bám chắc. Khi có đủ flux, bề mặt mối hàn thường bóng, mịn và liên kết tốt hơn.

Thứ ba, nhựa thông giúp giảm nguy cơ xuất hiện mối hàn lạnh. Mối hàn lạnh là tình trạng thiếc nhìn như đã bám nhưng thực tế tiếp xúc điện không tốt dễ gây chập chờn hoặc hỏng thiết bị.

Cách dùng nhựa thông để hàn

Cách dùng nhựa thông để hàn khá đơn giản nhưng cần thao tác đúng.

Với nhựa thông dạng rắn, trước tiên làm nóng đầu mỏ hàn. Sau đó có thể chạm đầu mỏ hàn hoặc đầu dây thiếc vào bề mặt nhựa thông để lấy một lượng nhỏ.

Tiếp theo, đưa mỏ hàn đến vị trí cần hàn làm nóng đồng thời chân linh kiện và bề mặt cần nối rồi đưa thiếc vào.

Một cách khác là chấm trực tiếp một lượng nhỏ nhựa thông lên vị trí cần hàn trước khi gia nhiệt.

Không nên dùng quá nhiều nhựa thông vì lượng dư có thể bám lại trên bo mạch, gây bẩn và khó vệ sinh.

Sau khi hoàn tất có thể làm sạch phần flux dư bằng dung dịch vệ sinh chuyên dụng phù hợp với linh kiện điện tử.

Cách hàn thiếc với nhựa thông

Để thực hiện cách hàn thiếc nhựa thông hiệu quả bạn có thể tuân theo trình tự cơ bản.

Đầu tiên, làm sạch bề mặt cần hàn. Nếu dây điện hoặc chân linh kiện bị oxy hóa quá mạnh nên làm sạch nhẹ trước.

Sau đó bật mỏ hàn và chờ đầu mỏ đạt nhiệt độ phù hợp.

Tiếp theo, phủ một lượng nhỏ nhựa thông lên vị trí cần hàn. Đặt đầu mỏ hàn sao cho nó tiếp xúc đồng thời với hai bề mặt cần nối.

Khi bề mặt đủ nóng thì đưa thiếc hàn vào vị trí tiếp xúc thay vì đưa thiếc trực tiếp lên đầu mỏ.

Thiếc sẽ nóng chảy lan quanh vị trí cần hàn cả tạo ra liên kết.

Cuối cùng, rút dây thiếc ra trước rồi mới nhấc mỏ hàn lên. Chờ vài giây để mối hàn nguội và không di chuyển linh kiện trong thời gian này.

Nhựa thông lỏng là gì?

Nhựa thông lỏng là dạng chất trợ hàn đã được hòa tan hay pha chế để dễ dàng bôi lên bề mặt cần hàn.

Ưu điểm lớn nhất của dạng lỏng là dễ sử dụng, đặc biệt với các linh kiện nhỏ, chân IC hoặc những khu vực khó tiếp cận.

Người dùng có thể sử dụng chai có đầu nhỏ giọt, bút flux hoặc dụng cụ bơm để đưa một lượng rất nhỏ đến đúng vị trí cần hàn.

Nhựa thông lỏng thường phù hợp với công việc sửa chữa bo mạch điện tử, hàn linh kiện SMD hay thực hiện các mối hàn cần độ chính xác cao.

Tuy nhiên do ở dạng lỏng nên cần tránh đổ quá nhiều lên bo mạch.

Nhựa thông nước là gì?

Nhựa thông nước thường là cách gọi phổ biến khác của flux dạng lỏng.

Tùy sản phẩm, thành phần có thể là nhựa thông hòa tan trong dung môi hoặc một loại chất trợ hàn chuyên dụng được thiết kế cho điện tử.

Ưu điểm của nhựa thông nước là phủ được bề mặt đều và len vào các khe nhỏ tốt hơn nhựa thông rắn.

Trong công việc sửa chữa điện thoại, bo mạch, dây dẫn nhỏ hoặc chân linh kiện dày đặc, loại này thường tiện dụng hơn.

Khi mua người dùng nên ưu tiên sản phẩm chuyên dùng cho điện tử và đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất.

Dùng mỡ hàn hay nhựa thông?

Câu hỏi dùng mỡ hàn hay nhựa thông phụ thuộc vào loại công việc.

Nhựa thông thường được ưa chuộng trong hàn linh kiện điện tử vì tương đối phù hợp với các bề mặt đồng, chân linh kiện và bảng mạch.

Mỡ hàn hoặc soldering paste có thể có khả năng làm sạch bề mặt mạnh hơn tùy loại sản phẩm. Một số loại phù hợp cho dây điện, đầu cos hoặc các bề mặt kim loại khó ăn thiếc.

Tuy nhiên không phải mỡ hàn nào cũng phù hợp cho bo mạch điện tử.

Một số chất trợ hàn có tính hoạt động mạnh có thể để lại cặn cần được làm sạch kỹ sau khi sử dụng. Nếu dùng sai loại, phần dư có thể ảnh hưởng đến độ bền của linh kiện hoặc bo mạch.

Do đó khi hàn PCB và linh kiện điện tử nên ưu tiên flux hoặc nhựa thông được ghi rõ là dành cho điện tử.

Cách hàn chì không cần nhựa thông

Nhiều người cũng quan tâm đến cách hàn chì không cần nhựa thông.

Về nguyên tắc bạn hoàn toàn có thể hàn mà không cần dùng thêm nhựa thông bên ngoài nếu dây thiếc đã có lõi flux bên trong.

Phần lớn dây thiếc chuyên dùng cho điện tử đều chứa chất trợ hàn trong lõi. Khi thiếc nóng chảy, lượng flux này được giải phóng cả hỗ trợ tạo mối hàn.

Để hàn tốt mà không dùng thêm nhựa thông, bề mặt cần hàn phải sạch, ít oxy hóa và đầu mỏ hàn phải được bảo dưỡng tốt.

Hãy làm nóng vị trí cần hàn trước sau đó đưa dây thiếc lõi flux vào vùng tiếp xúc.

Nếu thiếc vẫn không bám, nguyên nhân thường không phải do thiếu thiếc mà có thể do bề mặt bị bẩn, oxy hóa quá mạnh hoặc nhiệt độ không phù hợp.

Trong trường hợp này, sử dụng thêm flux vẫn là giải pháp hiệu quả hơn.

Những lỗi thường gặp khi dùng nhựa thông

Một lỗi phổ biến là sử dụng quá nhiều.

Nhiều người cho rằng càng nhiều nhựa thông thì càng dễ hàn. Thực tế chỉ cần một lượng vừa đủ để hỗ trợ bề mặt.

Lỗi thứ hai là dùng nhựa thông để che giấu một đầu mỏ hàn đã bị oxy hóa.

Nếu đầu mỏ bị đen thì không còn khả năng bám thiếc thì cần vệ sinh và thiếc hóa lại đầu mỏ thay vì chỉ thêm nhiều flux.

Lỗi thứ ba là để nhiệt quá lâu trên linh kiện.

Nhựa thông giúp hàn dễ hơn nhưng không thể bảo vệ linh kiện khỏi quá nhiệt. Với linh kiện điện tử nhỏ, việc giữ mỏ hàn quá lâu có thể làm hỏng chân linh kiện hoặc bong pad mạch.

Lưu ý an toàn khi hàn thiếc với nhựa thông

Khi nhựa thông bị nung nóng, quá trình hàn có thể tạo ra khói.

Do đó nên làm việc tại nơi thông thoáng tránh hít trực tiếp khói từ mối hàn.

Nếu thường xuyên hàn điện tử có thể sử dụng quạt hút khói chuyên dụng.

Ngoài ra, đầu mỏ hàn có nhiệt độ rất cao nên cần đặt mỏ trên giá đỡ chắc chắn khi không sử dụng.

Sau khi làm việc nên rửa tay sạch đặc biệt nếu sử dụng thiếc hàn có chứa chì.

Nhựa thông hàn chì và nhựa thông hàn thiếc là những chất trợ hàn rất hữu ích trong sửa chữa điện tử. Chúng giúp xử lý lớp oxy hóa hỗ trợ thiếc lan đều cả tăng khả năng tạo ra mối hàn ổn định.

Với câu hỏi nhựa thông có tác dụng gì khi hàn, vai trò quan trọng nhất của nó là hỗ trợ quá trình làm ướt bề mặt của thiếc và kim loại. Người dùng có thể lựa chọn dạng rắn, nhựa thông lỏng hoặc nhựa thông nước tùy từng công việc.

Khi cân nhắc dùng mỡ hàn hay nhựa thông nên ưu tiên sản phẩm được thiết kế đúng cho loại bề mặt và thiết bị cần sửa chữa. Còn với cách hàn chì không cần nhựa thông, bạn có thể sử dụng dây thiếc có lõi flux nếu bề mặt sạch và dễ ăn thiếc.

Nắm được cách dùng nhựa thông để hàn đúng cách không chỉ giúp mối hàn đẹp hơn mà còn hạn chế lỗi tiếp xúc, tiết kiệm thời gian nâng cao độ bền cho các thiết bị điện tử.