Nhìn phân gà đoán bệnh cách nhận biết các bất thường thường gặp

Trong quá trình chăn nuôi, quan sát phân là một trong những cách đơn giản giúp người nuôi phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường của đàn gà. Màu sắc, độ đặc, mùi và tần suất đi phân có thể phản ánh tình trạng tiêu hóa, chế độ ăn, lượng nước uống hoặc một số bệnh lý.

Tuy nhiên nhìn phân gà đoán bệnh chỉ nên được xem là bước quan sát ban đầu. Không nên dựa vào màu phân để tự kết luận chính xác gà mắc bệnh gì bởi nhiều bệnh có biểu hiện khá giống nhau. Chẩn đoán cầu trùng chẳng hạn có thể cần kiểm tra noãn nang trong phân kết hợp với tổn thương đường ruột còn bệnh ký sinh trùng đường máu thường cần xét nghiệm máu.

Phân gà bình thường có đặc điểm gì?

Muốn nhận biết gà có bất thường hay không, trước tiên người nuôi cần biết phân gà bình thường trông như thế nào.

Thông thường, phân gà có phần phân tương đối đặc, màu nâu hoặc xanh nâu tùy loại thức ăn. Phía trên có thể xuất hiện một phần màu trắng là urat sản phẩm bài tiết nitơ của gia cầm.

Bên cạnh đó, trong ngày gà cũng có thể thải ra phân manh tràng. Loại phân thường mềm hoặc sệt, màu nâu đậm, mùi nặng hơn phân thông thường không nhất thiết là dấu hiệu bệnh.

Do đó người nuôi nên quan sát cả đàn cả theo dõi thêm các yếu tố như

• Gà có ăn uống bình thường không?
• Có xù lông, ủ rũ hoặc giảm vận động không?
• Phân bất thường xuất hiện ở một con hay nhiều con?
• Tình trạng kéo dài bao lâu?
• Có máu, dịch nhầy hoặc tiêu chảy nhiều không?

Nếu đàn vẫn khỏe, ăn uống tốt chỉ xuất hiện một vài bãi phân khác màu thì chưa nên vội kết luận gà mắc bệnh.

Gà đi phân xanh lá cây có phải bị bệnh?

Tình trạng gà đi phân xanh lá cây có thể xuất hiện vì nhiều nguyên nhân.

Một nguyên nhân tương đối đơn giản là gà ăn nhiều rau xanh, cỏ hoặc thức ăn chứa sắc tố thực vật. Trong trường hợp nếu gà vẫn khỏe mạnh và ăn uống bình thường thì màu phân có thể chỉ liên quan đến khẩu phần.

Tuy nhiên, phân xanh cũng có thể xuất hiện khi gà bỏ ăn hoặc ăn rất ít. Khi đường ruột không có nhiều thức ăn, sắc tố mật có thể khiến phân trở nên xanh hơn.

Nếu gà đi phân xanh kèm theo các biểu hiện như ủ rũ, sốt, giảm ăn, tiêu chảy, mất nước hoặc chết nhanh tốt nhất người nuôi cần cách ly con bệnh cả liên hệ cán bộ thú y xác định nguyên nhân.

Nói cách khác không nên chỉ dựa vào dấu hiệu phân xanh để mua thuốc điều trị.

Gà đi phân trắng và cách xử lý

Nhiều người tìm kiếm cách chữa gà đi phân trắng khi thấy phân gà loãng chứa nhiều chất màu trắng.

Trước tiên cần phân biệt phần urat trắng bình thường với tình trạng phân trắng bất thường. Nếu chỉ có một ít chất trắng trên bãi phân nâu thường là hiện tượng sinh lý bình thường.

Ngược lại nếu gà liên tục đi phân loãng trắng, hậu môn bết phân, bỏ ăn hay có dấu hiệu suy yếu thì cần kiểm tra kỹ hơn.

Thay vì áp dụng một loại thuốc chung cho mọi trường hợp người nuôi nên

• Cách ly gà có triệu chứng.
• Giữ chuồng khô ráo và thay chất độn chuồng bẩn.
• Đảm bảo nước uống sạch.
• Theo dõi lượng thức ăn và nước uống.
• Kiểm tra thêm các dấu hiệu hô hấp, sốt, giảm cân hoặc chết đàn.
• Liên hệ thú y nếu tình trạng lan nhanh hoặc kéo dài.

Việc lựa chọn thuốc phụ thuộc vào nguyên nhân thực tế chứ không chỉ phụ thuộc vào màu phân.

Phân gà bị cầu trùng có đặc điểm gì?

Cầu trùng là bệnh đường ruột do các loài ký sinh trùng đơn bào thuộc chi Eimeria gây ra. Bệnh có thể gây tiêu chảy, giảm ăn, sút cân và giảm năng suất. Một số thể bệnh có thể gây xuất huyết đường ruột.

Vì vậy phân gà bị cầu trùng có thể

• Loãng hoặc nhiều dịch nhầy.
• Có màu nâu đỏ.
• Có lẫn máu trong một số trường hợp.
• Đi kèm tình trạng gà ủ rũ, xù lông và giảm ăn.

Đặc biệt, Eimeria tenella có thể gây xuất huyết ở manh tràng khiến phân có máu rõ rệt. Tuy nhiên không phải mọi trường hợp cầu trùng đều có phân máu.

Chẩn đoán chính xác có thể dựa trên kiểm tra phân tìm noãn nang kết hợp với tổn thương đặc trưng khi khám mổ.

Vệ sinh chuồng trại hạn chế nền chuồng ẩm ướt và thực hiện chương trình phòng cầu trùng phù hợp là những biện pháp rất quan trọng. Môi trường ẩm, nhiều phân và mật độ nuôi cao có thể làm tăng nguy cơ bệnh.

Gà đi phân đen có đáng lo không?

Gà đi phân đen chưa chắc đã mắc bệnh.

Phân manh tràng bình thường của gà có thể có màu nâu rất sẫm và đôi khi nhìn gần giống màu đen. Vì vậy nếu hiện tượng chỉ xảy ra thỉnh thoảng và đàn vẫn khỏe thì có thể không đáng lo.

Tuy nhiên, nếu phân đen xuất hiện liên tục, có dạng bất thường, kèm tiêu chảy, suy nhược, giảm ăn hay có dấu hiệu mất máu thì cần được kiểm tra.

Một số tổn thương đường tiêu hóa có thể làm thay đổi màu phân nhưng chỉ nhìn màu sắc không đủ để xác định nguyên nhân.

Phân gà bị Gumboro có đặc điểm nào?

Gumboro hay bệnh viêm túi Fabricius truyền nhiễm là bệnh do virus IBDV gây ra và thường gặp ở gà non. Gà mắc bệnh có thể ủ rũ, mất nước, xù lông và tiêu chảy nhiều nước. Lông quanh hậu môn cũng có thể bị bẩn do tiêu chảy.

Do đó, phân gà bị Gumboro thường được mô tả là phân loãng, nhiều nước. Tuy nhiên phân không phải dấu hiệu đặc hiệu nhằm xác định bệnh.

Gumboro có thể gây tổn thương túi Fabricius và suy giảm miễn dịch. Không có thuốc điều trị đặc hiệu bệnh do virus này; kiểm soát chủ yếu dựa vào phòng bệnh, vệ sinh và chương trình vaccine phù hợp.

Vì vậy người nuôi không nên thấy gà tiêu chảy rồi tự kết luận là Gumboro.

Phân gà bị ký sinh trùng đường máu có nhận biết được không?

Cụm từ phân gà bị ký sinh trùng đường máu dễ khiến người nuôi hiểu rằng có thể xác định bệnh bằng cách quan sát phân. Thực tế ký sinh trùng đường máu cần được chẩn đoán bằng các phương pháp phù hợp hơn.

Ở gia cầm có thể gặp các tác nhân như Plasmodium hoặc Leucocytozoon. Một số loài ký sinh trùng máu được ghi nhận trên gà tại châu Á.

Với nhiễm Plasmodium, các biểu hiện có thể liên quan đến thiếu máu và suy yếu trong khi việc chẩn đoán thường dựa vào tiêu bản máu, kiểm tra mô hoặc PCR chứ không dựa vào phân.

Do đó, nếu nghi ngờ ký sinh trùng đường máu người nuôi nên chú ý thêm các dấu hiệu như mào nhợt, gà yếu, giảm ăn hoặc giảm tăng trọng và nhờ thú y kiểm tra.

Có nên tự mua thuốc trị phân xanh phân trắng cho gà?

Trên thị trường có nhiều sản phẩm được quảng cáo là thuốc trị phân xanh phân trắng cho gà. Tuy nhiên phân xanh, phân trắng chỉ là biểu hiện chứ không phải tên một bệnh duy nhất.

Nguyên nhân có thể liên quan đến thức ăn, bỏ ăn, rối loạn tiêu hóa, ký sinh trùng hoặc bệnh truyền nhiễm. Vì vậy dùng kháng sinh hoặc thuốc khác khi chưa xác định nguyên nhân có thể không mang lại hiệu quả, thậm chí làm chậm quá trình chẩn đoán.

Đặc biệt, không nên tự ý dùng kháng sinh chỉ dựa vào màu phân. Nếu cần sử dụng thuốc cho đàn gà lấy thịt hay lấy trứng, người nuôi cũng phải tuân thủ hướng dẫn thú y và thời gian ngừng thuốc.

Nhìn phân gà đoán bệnh thế nào cho đúng?

Để nhìn phân gà đoán bệnh hiệu quả hơn hãy xem phân như một tín hiệu cảnh báo thay vì một phương pháp chẩn đoán hoàn chỉnh.

Người nuôi nên quan sát đồng thời

• Màu và độ đặc của phân.
• Có máu hoặc chất nhầy hay không.
• Lượng thức ăn và nước uống.
• Tình trạng mào, lông và cân nặng.
• Biểu hiện hô hấp.
• Tỷ lệ gà bệnh và tỷ lệ chết.
• Tuổi của đàn.
• Lịch vaccine và thuốc phòng bệnh.
• Tình trạng chất độn chuồng và nguồn nước.

Nếu phân bất thường kéo dài xuất hiện trên nhiều con hay đi kèm gà bỏ ăn, suy yếu, mất nước, phân máu hay chết tăng nhanh thì khám cả xét nghiệm thú y sẽ an toàn hơn nhiều so với điều trị theo màu phân.

Quan sát phân là thói quen hữu ích giúp người chăn nuôi phát hiện sớm sự thay đổi sức khỏe của đàn. Tuy nhiên, từ gà đi phân xanh lá cây, phân trắng, gà đi phân đen cho đến các trường hợp nghi phân gà bị cầu trùng hay phân gà bị Gumboro, màu phân chỉ cung cấp một phần thông tin.

Điều quan trọng nhất là kết hợp quan sát phân với tình trạng ăn uống, biểu hiện toàn thân, độ tuổi, tỷ lệ mắc bệnh và điều kiện chuồng nuôi. Với bệnh cầu trùng, Gumboro hoặc ký sinh trùng đường máu, các phương pháp chẩn đoán chuyên môn vẫn đóng vai trò quyết định.

Phát hiện sớm, cách ly đúng lúc cả giữ chuồng sạch khô và nhờ thú y xác định nguyên nhân sẽ giúp hạn chế rủi ro tốt hơn so với việc chỉ dựa vào màu phân để chọn thuốc.